Ρυγχίτης, ωτιόρυγχος, μαργαρόνια και κηκιδόμυγα στους ελαιώνες – Οι γεωπόνοι συστήνουν συχνούς ελέγχους και έγκαιρες επεμβάσεις.
Σημαντική κινητικότητα εχθρών της ελιάς καταγράφεται αυτή την περίοδο, με τις γεωργικές προειδοποιήσεις να στρέφουν την προσοχή των παραγωγών σε φαινόμενα πρόωρης καρπόπτωσης, προσβολές σε πράσινους καρπούς, ζημιές στη νεαρή βλάστηση και ξηράνσεις λεπτών κλαδιών.
Το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου, στο τεχνικό δελτίο φυτοπροστασίας στην ελιά, επισημαίνει ότι οι ελαιώνες χρειάζονται πλέον συστηματική παρακολούθηση, καθώς οι προσβολές μπορεί να εξελιχθούν γρήγορα και να προκαλέσουν απώλειες στην παραγωγή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δράση του ρυγχίτη και του ωτιόρυγχου, μικρών σκαθαριών που διαχειμάζουν στο έδαφος και, υπό ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες, μπορούν να εμφανίσουν τοπικά εξάρσεις πληθυσμών. Σύμφωνα με το δελτίο, παρατηρούνται φαινόμενα σοβαρής πρόωρης καρπόπτωσης, τα οποία αποδίδονται στη δράση των δύο εντόμων, είτε από κοινού είτε ξεχωριστά. Σημαντικές προσβολές έχουν ήδη διαπιστωθεί σε περιοχές πρώιμης και μεσοπρώιμης ζώνης, ενώ ο κίνδυνος αιφνίδιας εμφάνισης μεγάλων πληθυσμών αφορά όλες τις ζώνες πρωιμότητας.
Οι παραγωγοί καλούνται να επισκέπτονται τακτικά τους ελαιώνες τους, ιδίως εκεί όπου δεν έγινε επέμβαση κατά της καρπόβιας γενιάς του πυρηνοτρήτη. Ενδείξεις που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα τον παραγωγό είναι οι τρύπες μορφής «κρατήρα» στην επιφάνεια των καρπών, η πτώση καρπών μαζί με τον ποδίσκο, η πτώση τρυφερών βλαστών, αλλά και τα χαρακτηριστικά πριονωτά φαγώματα στην περιφέρεια των φύλλων. Όπου επιβεβαιώνεται προσβολή, απαιτείται άμεση επέμβαση με εγκεκριμένο σκεύασμα, ώστε να περιοριστεί εγκαίρως ο πληθυσμός των εντόμων και η ζημιά. Στην περίπτωση του ωτιόρυγχου, ιδιαίτερη σημασία έχει να καλύπτονται με ψεκαστικό υγρό ο κορμός και οι βραχίονες, ώστε να εμποδίζεται η άνοδος του εντόμου στο δέντρο.
Παράλληλα, έντονη είναι και η παρουσία της μαργαρόνιας. Οι συλλήψεις στο δίκτυο παγίδευσης δείχνουν σημαντική δραστηριότητα σε όλες τις ζώνες πρωιμότητας. Κατά τις καλοκαιρινές γενιές, οι προνύμφες δεν περιορίζονται στην ακραία βλάστηση, αλλά προσβάλλουν και τους πράσινους καρπούς, προκαλώντας ξηρά επιφανειακά ή βαθύτερα σπηλαιώδη φαγώματα, που μπορεί να φτάσουν έως τον πυρήνα. Το πρόβλημα είναι σοβαρότερο σε νεαρά δέντρα, φυτώρια και δέντρα που έχουν υποστεί αυστηρά ανανεωτικά κλαδέματα, καθώς η μαργαρόνια επηρεάζει την ανάπτυξη και τη διαμόρφωσή τους.
Οι γεωπόνοι συστήνουν συνεχή παρακολούθηση και προστασία της τρυφερής βλάστησης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται εγκαίρως, καθώς οι προνύμφες προστατεύονται μέσα στα τυλιγμένα φύλλα και όσο αναπτύσσονται γίνονται πιο ανθεκτικές στα εντομοκτόνα. Σε μεγάλα παραγωγικά δέντρα, όταν εμφανίζονται εκτεταμένες προσβολές, θα πρέπει να ψεκάζονται και οι λαίμαργοι βλαστοί στη βάση των δέντρων.
Το δελτίο εφιστά την προσοχή και στην κηκιδόμυγα των βλαστών της ελιάς, έναν δευτερεύοντα αλλά κατά τόπους επικίνδυνο εχθρό. Οι προνύμφες αναπτύσσονται κάτω από τον φλοιό, σχηματίζοντας ομαδικές στοές και προκαλώντας σταδιακές ξηράνσεις λεπτών κλαδιών μέσα στο καλοκαίρι. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο κοκκινωπός μεταχρωματισμός του φλοιού στο σημείο από όπου ξεκινά η προσβολή, ενώ κάτω από αυτό εντοπίζονται ομάδες προνυμφών έντονου κίτρινο-πορτοκαλί χρώματος.
Η αντιμετώπιση της κηκιδόμυγας βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη αφαίρεση, απομάκρυνση και καταστροφή των προσβεβλημένων ξηρών κλαδιών, πριν οι ώριμες προνύμφες εγκαταλείψουν τα κλαδιά για να διαχειμάσουν στο έδαφος. Σε νεαρά δέντρα, έντονες προσβολές μπορεί να αποβούν καταστροφικές, ενώ στα μεγαλύτερης ηλικίας δέντρα η διαχείριση γίνεται κυρίως με κατάλληλο κλάδεμα. Η χημική αντιμετώπιση των προνυμφών δεν θεωρείται αποτελεσματική, επειδή αναπτύσσονται εσωτερικά του φλοιού.
Κοινή σύσταση για όλες τις περιπτώσεις είναι η χρήση μόνο εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων για την καλλιέργεια της ελιάς και η αυστηρή τήρηση των οδηγιών της ετικέτας. Η ορθή εφαρμογή προστατεύει τον παραγωγό, τον καταναλωτή, την παραγωγή και το περιβάλλον, σε μια περίοδο που η έγκαιρη φυτοπροστασία μπορεί να κρίνει σε μεγάλο βαθμό την τελική απόδοση του ελαιώνα.
