Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα περισσότερες λεπτομέρειες για την πρότασή της σχετικά με την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, περιγράφοντας ένα απλούστερο και πιο ισορροπημένο πλαίσιο, με στόχο να ενισχυθεί η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας στην περίοδο 2028–2034.
Η ΚΑΠ, όπως υπογραμμίζεται, θα παραμείνει μία από τις βασικές δημοσιονομικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στηρίζοντας τόσο την παραγωγή τροφίμων όσο και τη δράση για το κλίμα, σε μια συγκυρία όπου η πίεση από το κόστος παραγωγής, την κλιματική αβεβαιότητα και τις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης καθορίζουν την καθημερινότητα των παραγωγών.
Κεντρική επιδίωξη της πρότασης είναι να δοθούν στους γεωργούς πιο αποτελεσματικά εργαλεία για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών τους επιδόσεων, χωρίς να χαθεί η ευελιξία των κρατών μελών, ώστε να προσαρμόζουν τα μέτρα στις εθνικές και τοπικές συνθήκες. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια πιο στοχευμένη προσέγγιση στις βασικές περιβαλλοντικές και κλιματικές προτεραιότητες: μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προστασία εδάφους και υδάτων, ενίσχυση της βιοποικιλότητας, καλή διαβίωση των ζώων, καθώς και ανάπτυξη βιολογικών και γενικότερα συστημάτων χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διοικητική απλούστευση. Ένα νέο σύστημα «επιστασίας/διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων» προτείνεται να αντικαταστήσει την ισχύουσα αιρεσιμότητα, με στόχο να διασφαλίσει μια κοινή βάση για την βασική προστασία του περιβάλλοντος σε επίπεδο ΕΕ, μειώνοντας παράλληλα την πολυπλοκότητα και επιτρέποντας μεγαλύτερα περιθώρια προσαρμογής των πρακτικών στα εθνικά πλαίσια.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι γεωργοί που λαμβάνουν ενισχύσεις στο πλαίσιο της ΚΑΠ θα πρέπει να τηρούν πρότυπα που αφορούν το περιβάλλον, την καλή διαβίωση των ζώων και τα κοινωνικά δικαιώματα. Ωστόσο, μικρότερες και βιολογικές εκμεταλλεύσεις αναμένεται να αντιμετωπίσουν λιγότερες υποχρεώσεις. Για πρώτη φορά, μάλιστα, θα προβλέπεται η δυνατότητα άμεσης στήριξης προς τους αγρότες για την εφαρμογή προστατευτικών πρακτικών στο πλαίσιο της νέας «διαχείρισης», ώστε να μπορούν να καλύπτουν το πρόσθετο κόστος που συνεπάγονται οι πιο πράσινες μέθοδοι καλλιέργειας.
Στο ίδιο πνεύμα, η πρόταση περιλαμβάνει μια νέα δέσμη αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων (AECA), η οποία συγχωνεύει τις υφιστάμενες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις σε ένα ενιαίο πλαίσιο, με στόχο να επιβραβεύονται πιο καθαρά οι προσπάθειες των παραγωγών για την επίτευξη κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων. Παράλληλα, εισάγονται μεταβατικές ενισχύσεις για την κάλυψη του κόστους μετάβασης σε πιο βιώσιμα αγροοικολογικά μοντέλα, όπως η βιολογική γεωργία, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα εκτατικά κτηνοτροφικά συστήματα, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τους στην προστασία της βιοποικιλότητας, των τοπίων και των πλούσιων σε άνθρακα λειμώνων.
Η Επιτροπή διατηρεί επίσης την επενδυτική στήριξη προς γεωργούς και δασοκόμους για την αναβάθμιση των περιβαλλοντικών επιδόσεων και της ανταγωνιστικότητας, προωθώντας παράλληλα την καινοτομία, την κατάρτιση και την ανάπτυξη γνώσεων.
Με τον επόμενο κύκλο της ΚΑΠ, η ΕΕ φιλοδοξεί να ευθυγραμμίσει τη γεωργική πολιτική περισσότερο από ποτέ με τους κλιματικούς στόχους, επιδιώκοντας μια ισορροπία: οικονομικά βιώσιμη γεωργία, περιβαλλοντικά ορθή παραγωγή και τους αγρότες στον πυρήνα της πράσινης μετάβασης της Ευρώπης.
