Στρατηγική αυτονομία, ανθεκτικότητα και στήριξη των κοινοτήτων στον πυρήνα του εξαμήνου.
Με φόντο τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται ο πρωτογενής τομέας στην Ευρώπη, από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έως τις αναταράξεις στις αγορές και το υψηλότερο κόστος παραγωγής, το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της 26ης Ιανουαρίου 2026 ανέδειξε τις κεντρικές προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας για το πρώτο εξάμηνο του έτους. Στο επίκεντρο βρέθηκε η πολιτική βούληση για «δίκαιη, ανταγωνιστική και βιώσιμη» ανάπτυξη της γεωργίας και της αλιείας, ως βασικών οικονομικών πυλώνων των αγροτικών και παράκτιων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Κυπριακή Προεδρία παρουσίασε το πρόγραμμα εργασιών της, υπογραμμίζοντας ότι η γεωργία και η αλιεία δεν αποτελούν απλώς παραγωγικούς κλάδους, αλλά κρίσιμους μοχλούς που στηρίζουν τις κοινότητες, εξασφαλίζουν σταθερό εφοδιασμό σε ασφαλή και υψηλής ποιότητας τρόφιμα και ενισχύουν τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης. Παράλληλα, τόνισε τον ρόλο τους στην περιβαλλοντική διαχείριση και στην ανθεκτικότητα των περιφερειών, ιδίως σε μια περίοδο αβεβαιότητας που καθιστά την ασφάλεια εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα περισσότερο επείγουσες από ποτέ.
Προτεραιότητα σε νομοθεσίες που «θωρακίζουν» παραγωγούς απέναντι σε κρίσεις
Η εικόνα που αποτυπώθηκε στη συνεδρίαση ήταν σαφής: οι ευρωπαϊκές πολιτικές καλούνται να προσαρμοστούν γρήγορα σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο, όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, οι ζωονόσοι και οι φυτοϋγειονομικοί κίνδυνοι επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο τους παραγωγούς. Σε αυτό το πλαίσιο, η Προεδρία έθεσε ως στόχο την προώθηση ισχυρών νομοθετικών πλαισίων που θα στηρίζουν γεωργούς και αλιείς στην αντιμετώπιση των κλιματικών επιπτώσεων, των διακυμάνσεων της αγοράς και της αύξησης του κόστους παραγωγής — παράγοντες που, όπως σημειώθηκε, απειλούν τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα δύο κλάδων στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη.
Παράλληλα, η Κυπριακή Προεδρία δήλωσε ότι θα επιδιώξει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη μελλοντική Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΑΠ) και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑλΠ), επιδιώκοντας ισορροπία ανάμεσα στην ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα και τη δίκαιη κατανομή των βαρών της μετάβασης. Η έμφαση στην «επίτευξη σημαντικής προόδου» στα υπό συζήτηση νομοθετικά κείμενα σηματοδοτεί πρόθεση για πρακτικά αποτελέσματα μέσα στο εξάμηνο, σε μια περίοδο όπου η πίεση για απλούστευση κανόνων και μείωση γραφειοκρατίας επανέρχεται δυναμικά σε πολλούς τομείς πολιτικής.
Βιολογική γεωργία: στοχευμένη τροποποίηση, ταχεία συμφωνία και ασφάλεια δικαίου
Κεντρικό θέμα της δημόσιας συνεδρίασης αποτέλεσε η βιολογική γεωργία, με το Συμβούλιο να συζητά πρόταση τροποποίησης του κανονισμού για τους κανόνες παραγωγής, επισήμανσης, πιστοποίησης και εμπορίου με τρίτες χώρες. Οι υπουργοί εξέφρασαν ικανοποίηση για τη στοχευμένη πρόταση της Επιτροπής και, ταυτόχρονα, στήριξαν το φιλόδοξο σχέδιο της Προεδρίας για γρήγορη συμφωνία. Η ταχύτητα, σύμφωνα με το σκεπτικό που αναπτύχθηκε, συνδέεται αφενός με την ανάγκη εφαρμογής πρόσφατης απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου με την παράταση των συμφωνιών ισοδυναμίας με τρίτες χώρες.
Η συζήτηση ανέδειξε επίσης μια ευρύτερη ανάγκη του κλάδου: περαιτέρω απλούστευση του νομοθετικού πλαισίου για τα βιολογικά προϊόντα μετά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του νέου κανονισμού. Ο ισχύων κανονισμός εκδόθηκε το 2018 και τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2022, με την τετραετή περίοδο μεταξύ έκδοσης και εφαρμογής να λειτουργεί ως κρίσιμη μεταβατική φάση για παραγωγούς, μεταποιητές, εμπόρους και οργανισμούς πιστοποίησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της μετάβασης, οι φορείς εκμετάλλευσης συνέχισαν να βασίζονται στο προηγούμενο νομικό πλαίσιο, προσαρμόζοντας σταδιακά τις σημαντικές αλλαγές που εισήγαγε το νέο σύστημα.
Στο σημερινό περιβάλλον, η στόχευση της προτεινόμενης τροποποίησης είναι διπλή: να αποφευχθεί περιττός διοικητικός φόρτος και να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης, ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του τομέα και να βελτιστοποιηθεί η παραγωγή προς όφελος παραγωγών, εμπόρων και καταναλωτών. Η ευρεία συμφωνία που καταγράφηκε για την ανάγκη να τεθεί η νέα νομοθεσία σε ισχύ πριν από το τέλος του 2026 υπογραμμίζει το πόσο κρίσιμη θεωρείται η ασφάλεια δικαίου, ειδικά στο σκέλος του εμπορίου με τρίτες χώρες.
Βιοοικονομία: ευκαιρίες για την ύπαιθρο, αλλά με «κόκκινες γραμμές» την επισιτιστική ασφάλεια
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα της δημόσιας συνεδρίασης ήταν η επικαιροποιημένη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοοικονομία, με έμφαση στα θέματα γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας. Οι υπουργοί κατέθεσαν απόψεις ως συμβολή στις συζητήσεις του Συμβουλίου Περιβάλλοντος, το οποίο προετοιμάζει συμπεράσματα με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής που εκδόθηκε στα τέλη του 2025.
Η υποδοχή της νέας στρατηγικής ήταν, σε γενικές γραμμές, θετική. Πολλοί υπουργοί υπογράμμισαν τη σημασία της για τις αγροτικές περιοχές, τη συμβολή της στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και τον ρόλο της στη διαφοροποίηση των εισοδημάτων των γεωργών — ένα σημείο που αποκτά ιδιαίτερη αξία σε ένα περιβάλλον όπου η μεταβλητότητα στις τιμές και οι κλιματικοί κίνδυνοι κάνουν τη μονοδιάστατη εξάρτηση από μία μόνο παραγωγική δραστηριότητα όλο και πιο επισφαλή.
Την ίδια στιγμή, ορισμένες παρεμβάσεις έθεσαν «κόκκινες γραμμές»: η ανάπτυξη της βιοοικονομίας δεν πρέπει να θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια, ενώ ζητήθηκε εναρμόνιση και απλούστευση των υφιστάμενων κανόνων και διαδικασιών, ώστε οι νέες κατευθύνσεις να μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς υπερβολική πολυπλοκότητα. Η Προεδρία ανακοίνωσε ότι θα αξιοποιήσει τα αποτελέσματα αυτής της ανταλλαγής απόψεων ως εισροή για τα συμπεράσματα που αναμένεται να εγκριθούν από το Συμβούλιο Περιβάλλοντος τον προσεχή Μάρτιο.
Ένα εξάμηνο με στόχο «χειροπιαστή» πρόοδο
Συνολικά, το στίγμα της Κυπριακής Προεδρίας στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας ήταν προσανατολισμένο σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: από τη μία, επιτάχυνση της νομοθετικής δουλειάς ώστε να υπάρξει απτό αποτέλεσμα σε ανοικτούς φακέλους, και από την άλλη, διαμόρφωση πολιτικών που συνδυάζουν ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα χωρίς να παραβλέπουν τις κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες των παραγωγών. Με την τροποποίηση του πλαισίου για τη βιολογική γεωργία να εμφανίζεται ως άμεση προτεραιότητα και τη βιοοικονομία να αναδεικνύεται ως στρατηγικός ορίζοντας για την πράσινη μετάβαση, το πρώτο εξάμηνο του 2026 προμηνύεται κρίσιμο για το πώς η ΕΕ θα ισορροπήσει ανάμεσα στις περιβαλλοντικές φιλοδοξίες και στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας στην ύπαιθρο και στις θάλασσες της Ευρώπης.
