Νέα ανάλυση δείχνει ότι η ηλιακή, η αιολική ενέργεια, τα ηλεκτρικά οχήματα και τα βιοκαύσιμα είναι ήδη ανταγωνιστικά, ενώ οι υπόλοιπες τεχνολογίες χρειάζονται στήριξη και επενδύσεις για να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση.
Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στον τομέα της καθαρής ενέργειας αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση του στόχου περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5°C, όπως προβλέπει η Συμφωνία των Παρισίων. Νέα ανάλυση του Κοινό Κέντρο Ερευνών, βασισμένη σε δεδομένα του 2025, αποκαλύπτει ότι η μετάβαση προς ένα καθαρό ενεργειακό σύστημα έχει ήδη ξεκινήσει, αλλά απαιτείται σημαντική επιτάχυνση για να επιτευχθούν οι διεθνείς κλιματικοί στόχοι.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τέσσερις από τις 15 βασικές τεχνολογίες καθαρής ενέργειας είναι ήδη οικονομικά ανταγωνιστικές σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Πρόκειται για την ηλιακή και αιολική ενέργεια, τα ηλεκτρικά οχήματα και τα βιοκαύσιμα, τα οποία εμφανίζουν ώριμη τεχνολογική ανάπτυξη και ισχυρή στήριξη από την αγορά. Η πρόοδος αυτή σηματοδοτεί μια καθοριστική αλλαγή, καθώς η πράσινη μετάβαση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και οικονομικά συμφέρουσα στρατηγική.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε όλους τους τομείς. Η έκθεση, που δημοσιεύεται στην Global Energy and Climate Outlook 2025, κατατάσσει τις τεχνολογίες σε τρεις βασικές κατηγορίες: ανταγωνιστικές, υπό ανάπτυξη και αναδυόμενες. Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται τεχνολογίες όπως η πυρηνική ενέργεια, η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και οι καθαρές λύσεις για βαριές μεταφορές, οι οποίες παρουσιάζουν σημαντική πρόοδο, αλλά εξακολουθούν να χρειάζονται στοχευμένη πολιτική υποστήριξη για να επιταχύνουν την ανάπτυξή τους.
Ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως τα συνθετικά καύσιμα, οι λύσεις καθαρής βιομηχανικής θερμότητας και οι τεχνολογίες δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα. Παρότι το σημερινό τους μερίδιο στη μείωση των εκπομπών είναι περιορισμένο, θεωρούνται κρίσιμες για τη μακροπρόθεσμη επίτευξη των κλιματικών στόχων, ιδιαίτερα σε τομείς όπου οι εκπομπές είναι δύσκολο να εξαλειφθούν.
Η ανάλυση επισημαίνει ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται ήδη σε τροχιά ευθυγράμμισης με τα σενάρια του 1,5°C, με την ηλιακή και την αιολική ενέργεια να αποτελούν τις φθηνότερες επιλογές σε πολλές αγορές. Παράλληλα, η αποθήκευση ενέργειας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών απαιτεί μεγαλύτερη ευελιξία στα ενεργειακά συστήματα.
Στον τομέα των μεταφορών, η ηλεκτροκίνηση εξελίσσεται ραγδαία. Ο παγκόσμιος στόλος ηλεκτρικών οχημάτων αναμένεται να αυξηθεί περισσότερο από σαράντα φορές έως το 2050, γεγονός που υπογραμμίζει τη δυναμική του κλάδου. Ωστόσο, οι αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές εξακολουθούν να εξαρτώνται από τεχνολογίες που βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, όπως τα συνθετικά καύσιμα και το υδρογόνο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο του διεθνούς εμπορίου. Η έκθεση καταδεικνύει ότι ο κατακερματισμός του εμπορίου μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών, αλλά με σημαντικό οικονομικό κόστος, καθώς προκαλεί μεγαλύτερες απώλειες στο παγκόσμιο ΑΕΠ από τα οφέλη που επιφέρει. Αντίθετα, η διεθνής συνεργασία και η ευθυγράμμιση εμπορικών και κλιματικών πολιτικών θεωρούνται πιο αποτελεσματικές για την επίτευξη βιώσιμης μετάβασης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, η επίτευξη του στόχου του 1,5°C απαιτεί την ταυτόχρονη ανάπτυξη ολόκληρου του φάσματος τεχνολογιών καθαρής ενέργειας. Από τις ώριμες λύσεις έως τις καινοτόμες εφαρμογές, η επιτυχία της πράσινης μετάβασης θα εξαρτηθεί από τη συνέργεια πολιτικής, επενδύσεων και τεχνολογικής προόδου σε παγκόσμιο επίπεδο.
