Η επισιτιστική ασφάλεια αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα παγκόσμιας στρατηγικής σημασίας.
Ο FAO προειδοποιεί ότι η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αυξάνει το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων, απειλώντας την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), Máximo Torero, προειδοποίησε ότι η κρίση εξελίσσεται σε ένα από τα σοβαρότερα συστημικά σοκ των τελευταίων ετών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε ενημέρωση του ΟΗΕ, η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 90% μέσα σε λίγες ημέρες. Η στρατηγική αυτή δίοδος μεταφέρει καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Η απότομη διακοπή αυτών των ροών έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση του κόστους μεταφορών και ασφάλισης, με τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου να εκτινάσσονται σε πρωτοφανή επίπεδα.
Ωστόσο, όπως τονίζει ο Torero, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στον ενεργειακό τομέα. Η περιοχή του Κόλπου αποτελεί βασικό προμηθευτή θείου, κρίσιμης πρώτης ύλης για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων. Η διαταραχή στην τροφοδοσία απειλεί να επηρεάσει την παγκόσμια παραγωγή λιπασμάτων, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος για τους αγρότες.
Ήδη, οι τιμές της ουρίας καταγράφουν έντονες αυξήσεις, ενώ οι προβλέψεις του FAO δείχνουν ότι οι διεθνείς τιμές λιπασμάτων ενδέχεται να είναι έως και 20% υψηλότερες το πρώτο εξάμηνο του 2026. Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί ένα «διπλό σοκ» για τη γεωργία: ακριβότερα λιπάσματα και αυξημένο κόστος ενέργειας, που επηρεάζει την άρδευση, τις μεταφορές και συνολικά την αγροτική παραγωγή.
Οι επιπτώσεις είναι πιθανό να αποτυπωθούν και στις αποδόσεις των καλλιεργειών. Ακόμη και μικρές μειώσεις στη χρήση λιπασμάτων μπορούν να οδηγήσουν σε δυσανάλογα μεγάλες απώλειες παραγωγής, ιδιαίτερα σε περιοχές με ήδη χαμηλά επίπεδα εισροών. Καλλιέργειες όπως το σιτάρι, το ρύζι και ο αραβόσιτος βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών, ενώ ενδέχεται να παρατηρηθεί στροφή προς λιγότερο απαιτητικές καλλιέργειες, όπως η σόγια.
Η διάρκεια της κρίσης θα αποδειχθεί καθοριστική. Σε ένα βραχυπρόθεσμο σενάριο, οι αγορές ενδέχεται να σταθεροποιηθούν μέσα σε λίγους μήνες, χάρη στα επαρκή αποθέματα τροφίμων. Αν όμως οι διαταραχές διαρκέσουν περισσότερο, οι επιπτώσεις θα επηρεάσουν τις παγκόσμιες αποφάσεις φύτευσης και την προσφορά τροφίμων για τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές λιπασμάτων και τροφίμων, όπως το Μπαγκλαντές, η Αίγυπτος και χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, ενώ ακόμη και μεγάλοι παραγωγοί όπως η Βραζιλία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πιέσεις.
Ο FAO καλεί σε άμεση διεθνή κινητοποίηση, με στόχο τη δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών, τη στήριξη των αγροτών και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των αγορών.
