Το Όραμα για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα αναφέρει ότι η βιωσιμότητα και η γεωργία μπορούν να συμβαδίζουν, και η βιολογική γεωργία είναι ένα σαφές παράδειγμα. Η βιολογική γεωργία αποτελεί βασική συνιστώσα της κοινής αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμβάλλοντας στην ανθεκτικότητα, τη στρατηγική αυτονομία και την εδαφική συνοχή της ΕΕ.
Τα περιβαλλοντικά διαπιστευτήριά της είναι σαφή: η βιολογική γεωργία ενθαρρύνει την υπεύθυνη χρήση της ενέργειας και των φυσικών πόρων, τη διατήρηση των περιφερειακών οικολογικών ισορροπιών, την ενίσχυση της γονιμότητας του εδάφους, τη διατήρηση της ποιότητας των υδάτων, την πλούσια βιοποικιλότητα και τα υψηλά πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων.
Ενώ αυτά τα οφέλη είναι σημαντικά, η βιολογική γεωργία τα υπερβαίνει. Η οικονομική και επιχειρηματική σκοπιμότητα της βιολογικής γεωργίας είναι εξίσου σημαντική. Το μερίδιο της γης που καλλιεργείται βιολογικά στην ΕΕ αυξάνεται σταθερά και φθάνει σήμερα περίπου τα 17 εκατομμύρια εκτάρια (11% της συνολικής γεωργικής γης). Οι Ευρωπαίοι επιλέγουν όλο και περισσότερο τα βιολογικά τρόφιμα, βασιζόμενοι σε ένα λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ που ενισχύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και είναι το σήμα ποιότητας τροφίμων που γνωρίζουν καλύτερα οι Ευρωπαίοι (ποσοστό ευαισθητοποίησης 56%). Ως εκ τούτου, μετά από προσωρινή στασιμότητα σε ορισμένα κράτη μέλη μετά το 2021 —κυρίως λόγω της κορύφωσης του πληθωρισμού— οι λιανικές πωλήσεις βιολογικών προϊόντων ξεπέρασαν τα 45 δισ. Αυτό αντιπροσωπεύει περισσότερο από διπλασιασμό την τελευταία δεκαετία.
Η βιολογική γεωργία συμβάλλει στην εδαφική και οικονομική συνοχή υποστηρίζοντας ποιοτικές θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την τοπική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και διατηρώντας την αξία στις αγροτικές περιοχές μέσω τοπικών κυκλωμάτων μεταποίησης και βραχείας εμπορίας. Οι επιπτώσεις αυτές ενισχύονται περαιτέρω μέσω καινοτόμων εδαφικών προσεγγίσεων, όπως οι βιολογικές βιοπεριοχές, οι οποίες καταδεικνύουν τις συνέργειες που επιδιώκει να προωθήσει το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ στην αγροτική ανάπτυξη.
Η βιολογική γεωργία έχει επίσης καταστεί κινητήρια δύναμη για την ανανέωση των γενεών, όπως υπογραμμίζεται στη στρατηγική της Επιτροπής για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία, και το μερίδιο της βιολογικής γεωργίας μεταξύ των νέων γεωργών είναι πολύ υψηλότερο (20,7%) από ό,τι για όλες τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μαζί (11,9%). Οι πρωτοβουλίες της ΕΕ υπέρ της βιολογικής γεωργίας όχι μόνο δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ανταγωνιστικότητα των αγροτικών περιοχών, αλλά δημιουργούν επίσης νέες ευκαιρίες για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία. Στο πλαίσιο του ευρύτερου θεματολογίου της Επιτροπής για την ανταγωνιστικότητα και την ανοικτή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, η βιολογική παραγωγή συμβάλλει επίσης στη μείωση των εξαρτήσεων από εξωτερικές εισροές, στην ενίσχυση των ανθεκτικών εδαφικών αλυσίδων εφοδιασμού και στην ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να διασφαλίζει ισχυρά και βιώσιμα αγροδιατροφικά συστήματα. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργούν νέες ευκαιρίες στην αγορά για τους γεωργούς, ενισχύουν τις τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού και στηρίζουν την αγροτική απασχόληση και ανάπτυξη, συμβάλλοντας έτσι στην ισόρροπη εδαφική ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ένωση.
Η Επιτροπή δεσμεύεται να στηρίξει περαιτέρω τον τομέα της βιολογικής παραγωγής και την αξιακή αλυσίδα για μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα με τα υψηλά πρότυπα που αποτελούν σήμα κατατεθέν της. Στην προτεινόμενη μελλοντική ΚΑΠ για την περίοδο 2028-34, ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί τη βιολογική γεωργία και, επιπλέον, την καινοτομία στον τομέα. Θα μπορεί να επωφεληθεί από την έρευνα και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Εκτός από τη χρηματοδοτική στήριξη στο πλαίσιο της ΚΑΠ, η ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2018/848 (βασικός κανονισμός) και στους αντίστοιχους κατ' εξουσιοδότηση και εκτελεστικούς κανονισμούς που ορίζουν τα πρότυπα βιολογικής παραγωγής της ΕΕ ως τα πλέον απαιτητικά παγκοσμίως.
Στοχευμένη τροποποίηση του βασικού κανονισμού για τα βιολογικά προϊόντα
Με βάση την εμπειρία των τελευταίων ετών εφαρμογής, η Επιτροπή προτείνει τη στοχευμένη προσαρμογή του βασικού κανονισμού, με σκοπό την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού του τομέα, προκειμένου:
▪ Να παράσχει σαφήνεια στους υπευθύνους επιχειρήσεων σχετικά με τους κανόνες που ισχύουν για την εισαγωγή βιολογικών προϊόντων στο πλαίσιο του καθεστώτος ισοδυναμίας μετά την υπόθεση Herbaria II του Δικαστηρίου, διασφαλίζοντας ότι οι καταναλωτές προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές όταν αγοράζουν βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες και διασφαλίζοντας θεμιτό ανταγωνισμό εντός της εσωτερικής αγοράς μεταξύ των προϊόντων που συμμορφώνονται πλήρως με τους κανόνες παραγωγής της Ένωσης και εκείνων που συμμορφώνονται με κανόνες ισοδύναμους με αυτούς.
▪ Να αποφύγει πιθανές διαταραχές στο διεθνές εμπόριο από τις οποίες επωφελείται σε μεγάλο βαθμό ο τομέας της βιολογικής παραγωγής της ΕΕ, αναβάλλοντας τη λήξη των αναγνωρίσεων ισοδυναμίας με 11 τρίτες χώρες πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026.
▪ Να μειώσει κάποια πολυπλοκότητα του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιολογικής παραγωγής της ΕΕ, με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν.
Παράλληλα με τη διατήρηση των υψηλών προτύπων της βιολογικής παραγωγής, οι εν λόγω στοχευμένες τροποποιήσεις θα δημιουργήσουν ένα πλαίσιο κατάλληλο για το μέλλον για τους γεωργούς και άλλους φορείς, στηρίζοντας την ανταγωνιστικότητα του τομέα και την ικανότητά του να επενδύει, να καινοτομεί και να συμβάλλει στην οικονομική ανθεκτικότητα της ΕΕ.
Οι προτεινόμενες προσαρμογές του βασικού κανονισμού αναμένεται να αποφέρουν ετήσια εξοικονόμηση άμεσων διοικητικών δαπανών συνολικού ύψους 47,8 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 45,9 εκατομμύρια ευρώ για τους γεωργούς και άλλους φορείς εκμετάλλευσης και 1,9 εκατομμύρια ευρώ για τις διοικήσεις. Επιπλέον, τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να συνεπάγονται για τους γεωργούς και άλλους φορείς άμεσης εφάπαξ εξοικονόμησης κόστους προσαρμογής ύψους 109,2 εκατομμυρίων ευρώ και ετήσιας εξοικονόμησης κόστους άμεσης προσαρμογής ύψους 90,2 εκατομμυρίων ευρώ.
Χάρτης πορείας για δράσεις σχετικά με το νομικό πλαίσιο για τα βιολογικά προϊόντα
Η μείωση της πολυπλοκότητας δεν σταματά στη βασική πράξη. Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη μείωση του φόρτου για τους γεωργούς, τους φορείς εκμετάλλευσης και τις δημόσιες αρχές, η Επιτροπή παρουσιάζει χάρτη πορείας για περαιτέρω δράσεις που αποσκοπούν στην επανεξέταση πρόσθετων στοιχείων του νομικού πλαισίου για τα βιολογικά προϊόντα, ιδίως του παράγωγου δικαίου για τα βιολογικά προϊόντα. Η επανεξέταση θα επικεντρωθεί σε συγκεκριμένα ζητήματα που θεωρείται ότι επιβαρύνουν τους γεωργούς και άλλους φορείς. Θα φέρει ρεαλιστικές λύσεις και σαφήνεια στον τομέα, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλά πρότυπα αυτού του συστήματος παραγωγής.
Ο χάρτης πορείας παρουσιάζει συγκεκριμένες δράσεις που έχουν προγραμματιστεί για τα επόμενα έτη, τα μέσα τους και ένα χρονοδιάγραμμα που αναφέρει πότε οι υπηρεσίες της Επιτροπής προτίθενται να υλοποιήσουν τη δράση.
Ειδικότερα, οι δράσεις που προτείνονται στον χάρτη πορείας θα ωφελήσουν τους βιοκαλλιεργητές και άλλους φορείς, επιτρέποντας τη διάθεση των υδρολικών ενώσεων στην αγορά ως βιολογικών, απλουστεύοντας την προσέγγιση και προσδιορίζοντας κριτήρια για καθαριστικά και απολυμαντικά φυτών, ζώων και υδατοκαλλιέργειας, καθώς και επικαιροποιώντας τον κατάλογο για τα βιοκτόνα που χρησιμοποιούνται στους εν λόγω τομείς.
Εν αναμονή της γνωμοδότησης της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την παροχή τεχνικών συμβουλών στον τομέα της βιολογικής παραγωγής, οι προβλεπόμενες δράσεις αναμένεται επίσης να διευκολύνουν τους βιοκαλλιεργητές με την επανεξέταση ορισμένων απαιτήσεων, όπως η πυκνότητα εκτροφής και ο υπαίθριος χώρος για τα πουλερικά και οι απαιτήσεις για τους υπαίθριους χώρους για τους χοίρους.
Οι προβλεπόμενες δράσεις αναμένεται επίσης να μειώσουν τον φόρτο για τις διοικήσεις, καταργώντας την απαίτηση προηγούμενης έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές για τη χρήση βιταμινών και προβιταμινών μη βιολογικής προέλευσης στις ζωοτροφές, καθώς και επιτρέποντάς τους να διορθώνουν το πιστοποιητικό επιθεώρησης μετά την έκδοσή του, όταν δεν διακυβεύεται η ακεραιότητα των βιολογικών προϊόντων ή των υπό μετατροπή προϊόντων.
Επιπλέον, η Επιτροπή προτίθεται να βελτιώσει τη συνεχιζόμενη στήριξη, ιδίως μέσω ειδικών προγραμμάτων κατάρτισης ή εργαστηρίων για τη διεκπεραίωση των κοινοποιήσεων του OFIS, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της διαλειτουργικότητας των συστημάτων ΤΠ, όπως το OFIS και το TRACES. Γενικότερα, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τα δεδομένα που συλλέγονται επί του παρόντος με σκοπό τον εντοπισμό τομέων στους οποίους η συλλογή θα μπορούσε ενδεχομένως να εξορθολογιστεί. Η Επιτροπή θα ενισχύσει επίσης το σύστημα λογιστικών και λοιπών ελέγχων της με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση της ακεραιότητας του συστήματος πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων της ΕΕ. Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης τις προσπάθειές της για τη διευκόλυνση των διαδικασιών καταχώρισης βασικών ουσιών χαμηλού κινδύνου, σύμφωνα με την εξέλιξη των γενικών κανόνων της ΕΕ για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Εκτός από την επανεξέταση του παράγωγου δικαίου και σύμφωνα με τη συνολική προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά την απλούστευση, οι προβλεπόμενες δράσεις θα αποσκοπούν επίσης στη βελτίωση της συνέπειας και της αναγνωσιμότητας της ερμηνείας, καθώς και στη διασφάλιση της αναλογικότητας κατά την εφαρμογή σε βασικούς τομείς. Ως εκ τούτου, για να στηρίξει την περαιτέρω ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα του τομέα, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τα υφιστάμενα καθοδηγητικά και επεξηγηματικά έγγραφα σχετικά με τη βιολογική παραγωγή, όπως οι συχνές ερωτήσεις, ιδίως σε σχέση με τη μετατροπή του ζωικού κεφαλαίου, τους εξαιρετικούς όρους σχετικά με την πρόσβαση σε βοσκότοπους, το περιεχόμενο της κατηγορίας προϊόντων Ζ και τους κωδικούς ΣΟ που ανήκουν σε αυτήν. Σε σχέση με το ζήτημα των βιολογικών συστατικών που είναι εκ φύσεως πλούσια σε μικροθρεπτικά συστατικά, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο ανάληψης δέουσας δράσης με βάση την έκβαση της εν εξελίξει νομικής υπόθεσης.
Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη διαθεσιμότητα βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών και την έγκριση χρήσης μη βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών για χοιρίδια και νεαρά πουλερικά. Με βάση την εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει την επέκταση της άδειας χρήσης μη βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών για τα ζώα αυτά. Μαζί με την εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει επίσης την έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη διαθεσιμότητα και τη χρήση βιολογικού και υπό μετατροπή φυτικού αναπαραγωγικού υλικού (ΑΜΚ) και τη χρήση παρεκκλίσεων για συμβατικό ΑΜΚ. Με βάση την έκθεση αυτή, η Επιτροπή θα εξετάσει κατάλληλες δράσεις για την προώθηση της διαθεσιμότητας και της χρήσης βιολογικών και υπό μετατροπή ΑΜΚ, διασφαλίζοντας ότι οι βιοκαλλιεργητές μπορούν να τα παράγουν, να τα διαθέτουν και να τα χρησιμοποιούν κατάλληλα.
Τέλος, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 29 της βασικής πράξης σχετικά με την παρουσία μη εγκεκριμένων προϊόντων ή ουσιών στη βιολογική παραγωγή. Εάν χρειαστεί, θα διερευνήσει τρόπους για περαιτέρω εναρμόνιση και ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης τις προσπάθειές της για την παρουσίαση του κανονιστικού πλαισίου για τη βιολογική παραγωγή με σαφή και διαφανή τρόπο. Θα δημιουργήσουν ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις βιολογικής παραγωγής θα μπορούν να καινοτομούν, να συνεργάζονται και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ευκαιρίες της αγοράς. Ως εκ τούτου, ο χάρτης πορείας δεν είναι εξαντλητικός, καθώς πρόσθετα θέματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω αποσαφηνίσεις ή προσαρμογές του παράγωγου δικαίου, για παράδειγμα με τη λήψη πιθανών δράσεων για τη βιολογική υδατοκαλλιέργεια και τις απαιτήσεις λίπανσης για τα βιολογικά θερμοκήπια.
Στο πλαίσιο αυτό, θα πραγματοποιηθεί απολογισμός των δράσεων που έχουν αναληφθεί και των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν και ο χάρτης πορείας θα επανεξεταστεί σε 18 μήνες.
Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής
Η Επιτροπή έχει αναπτύξει σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής για την περίοδο 2021-2026, ωθώντας τα κράτη μέλη να αναπτύξουν τις δικές τους εθνικές στρατηγικές για τη βιολογική γεωργία. Μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, αποσκοπεί στην αύξηση τόσο της ζήτησης όσο και της προσφοράς βιολογικών προϊόντων και στην περαιτέρω ενίσχυση της βιωσιμότητας της βιολογικής παραγωγής.
Το σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή περιλαμβάνει τρεις άξονες και 51 δράσεις: στήριξη της ζήτησης για βιολογικά προϊόντα, αύξηση της προσφοράς τους και περαιτέρω ενίσχυση της βιωσιμότητας της βιολογικής παραγωγής. Έχει σχεδιαστεί ως μια περιεκτική και ολοκληρωμένη έννοια στην οποία συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές σε διάφορα επίπεδα (ΕΕ, κράτη μέλη, περιφερειακά και τοπικά) και ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού (από τους γεωργούς έως τα εστιατόρια). Σε πολλές περιφέρειες, το σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή στηρίζει επίσης εδαφικές προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένων των βιοπεριοχών και των τοπικών στρατηγικών για τα τρόφιμα, οι οποίες συνδέουν τη βιολογική παραγωγή με την αγροτική ανάπτυξη, τον τουρισμό, τη γαστρονομία και τη δημόσια εστίαση, δημιουργώντας έτσι πρόσθετες ευκαιρίες για θέσεις εργασίας και δημιουργία αξίας.
Το 2026 η Επιτροπή θα δρομολογήσει διαδικασία διαβούλευσης με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για την επικαιροποίηση του τρέχοντος σχεδίου δράσης για τη βιολογική παραγωγή, λαμβάνοντας υπόψη το οικονομικό πλαίσιο του τομέα της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ. Το αναθεωρημένο σχέδιο δράσης θα διευκρινίσει τα οφέλη για τον τομέα της βιολογικής γεωργίας από την αρχιτεκτονική και τις αρχές που προτείνει η Επιτροπή για τη μελλοντική ΚΑΠ. Ένα επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή, τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από τους ενδιαφερόμενους φορείς στον τομέα της βιολογικής παραγωγής, αναμένεται να δώσει μια αίσθηση συνέχειας στις προσπάθειές τους υπέρ της βιολογικής γεωργίας και να παράσχει καθοδήγηση σε ένα μεταβαλλόμενο πλαίσιο πολιτικής με αυξανόμενο ρόλο για τις επιλογές των κρατών μελών. Η επανεξέταση θα λάβει επίσης υπόψη άλλες εξελίξεις πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο που δημιουργούν νέες ευκαιρίες για τη βιολογική γεωργία, όπως η στρατηγική για τη βιοοικονομία καθώς και η επικείμενη στρατηγική για την κτηνοτροφία. Επιπλέον, ο προβληματισμός θα επικεντρωθεί στον τρόπο με τον οποίο η βιολογική γεωργία μπορεί να στηρίξει περαιτέρω τις προτεραιότητες της ΕΕ όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, τις δεξιότητες, την αγροτική ανάπτυξη και τη στρατηγική αυτονομία, καθώς και στον τρόπο ενίσχυσης των δεσμών της με την καινοτομία και την ψηφιοποίηση.
Κατά την επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας για τις δημόσιες συμβάσεις, η Επιτροπή θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες συμβάσεις, τηρώντας τους κανόνες της ενιαίας αγοράς και τις διεθνείς υποχρεώσεις, μπορούν να στηρίξουν τους στόχους βιωσιμότητας και τις προτιμήσεις της ΕΕ. Οι στόχοι αυτοί στηρίζουν την ευρωπαϊκή πολιτική τροφίμων. Η βιολογική γεωργία θα ωφεληθεί από αυτό, καθώς αποτελεί αναγνωρισμένο κριτήριο βιωσιμότητας για τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις. Αυτό θα ενισχύσει την ευθυγράμμιση των δημόσιων συμβάσεων με τους στόχους βιωσιμότητας και τους κοινωνικοοικονομικούς στόχους, διασφαλίζοντας ότι τα βιολογικά προϊόντα μπορούν να διαδραματίσουν αυξανόμενο ρόλο στα σχολικά κυλικεία, τα νοσοκομεία και άλλους δημόσιους οργανισμούς σε ένα περιβάλλον που όχι μόνο επιτρέπει βιώσιμες δημόσιες συμβάσεις τροφίμων αλλά και τις προωθεί ενεργά.
Συνολικά, το επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή θα έχει ως στόχο την τόνωση τόσο της ζήτησης όσο και της προσφοράς βιολογικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της διερεύνησης δυνατοτήτων για τη βελτίωση της πρόσβασης σε συστήματα που αποσκοπούν στην προώθηση των βιολογικών προϊόντων στις αγορές της ΕΕ και του εξωτερικού. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών σημείων συμφόρησης στις αλυσίδες αξίας των βιολογικών προϊόντων, ώστε ο τομέας να μπορεί να αναπτυχθεί με ισορροπημένο τρόπο και να αξιοποιήσει ακόμη περισσότερο το κοινωνικοοικονομικό και περιβαλλοντικό δυναμικό του. Η λειτουργία της ενιαίας αγοράς και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τη βιώσιμη γεωργική παραγωγή σε ολόκληρη την ΕΕ εξακολουθούν να αποτελούν προτεραιότητα. Συνολικά, όλες αυτές οι πρωτοβουλίες θα στηρίξουν ένα πλαίσιο εντός του οποίου η βιολογική γεωργία μπορεί να αναπτυχθεί και να συμβάλει καλύτερα στην ανταγωνιστικότητα, την ποιοτική απασχόληση και την ισόρροπη εδαφική ανάπτυξη.
Βιολογική γεωργία και ΚΑΠ
Η τρέχουσα ΚΑΠ παρέχει ουσιαστική στήριξη στη βιολογική γεωργία. Στο πλαίσιο των στρατηγικών σχεδίων της ΚAΠ, διατίθενται περίπου 19 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της βιολογικής γεωργίας στην ΕΕ. Κατά μέσο όρο σε επίπεδο ΕΕ, κάθε εκτάριο βιολογικής καλλιέργειας λαμβάνει ειδική στήριξη της ΕΕ ύψους 148 ευρώ, επιπλέον των άλλων μορφών εισοδηματικής στήριξης. Σήμερα, υπάρχουν περισσότεροι από 381.000 βιοκαλλιεργητές στην ΕΕ, 30% περισσότεροι από ό,τι το 2018. Η στήριξη της ΚΑΠ στη βιολογική γεωργία εξελίσσεται και βελτιώνεται συνεχώς για την αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων αναγκών του τομέα.
Με σκοπό τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους γεωργούς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν το 2025 σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για την απλούστευση της ΚΑΠ, σύμφωνα με την οποία οι βιοκαλλιεργητές θεωρούνται «εξ ορισμού πράσινοι», καθώς θεωρείται ότι συμμορφώνονται εξ ορισμού με ορισμένες καλές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες (ΚΓΠΚ) 1, 3, 4, 5, 6, επιπλέον του ΚΓΠΚ 7.
Η συνεχής δέσμευση της Επιτροπής για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας αντικατοπτρίζεται επίσης στην πρότασή της για τη μελλοντική ΚΑΠ, με τη βιολογική γεωργία να είναι ένας από τους έξι τομείς προτεραιότητας για το περιβάλλον και το κλίμα στους οποίους τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν στήριξη και να θεσπίζουν δράσεις στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης τους. Προτείνεται η θέσπιση μεταβατικών ενισχύσεων για την κάλυψη του κόστους μετάβασης σε πιο βιώσιμα αγροοικολογικά μοντέλα, όπως η βιολογική γεωργία.
Επιπλέον, το επόμενο ΠΔΠ θα προσφέρει ευκαιρίες για έργα συνέργειας. Οι στρατηγικές επενδύσεις στις υποδομές μεταποίησης, την εφοδιαστική, τα μοντέλα συνεργασίας και την ψηφιοποίηση θα παραμείνουν σημαντικές για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του τομέα της βιολογικής παραγωγής. Η ενίσχυση και η επέκταση των υπηρεσιών κατάρτισης και παροχής συμβουλών προσαρμοσμένων στον τομέα της βιολογικής παραγωγής θα εξακολουθήσει επίσης να είναι απαραίτητη για την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ και του πιο ολοκληρωμένου δημοσιονομικού σχεδιασμού, θα προκύψουν νέες ευκαιρίες για τους παραγωγούς βιολογικών προϊόντων μέσω της ενίσχυσης της οργάνωσης της αλυσίδας αξίας, της διευκόλυνσης των οργανώσεων παραγωγών βιολογικών προϊόντων, της διαφάνειας της αγοράς και της πρόσβασης σε διαύλους μεταποίησης και εμπορίας. Αυτό θα επιτρέψει στη βιολογική παραγωγή να αναπτυχθεί με ισορροπημένο και ανταγωνιστικό τρόπο.
Μέσω προγραμμάτων προώθησης της ΕΕ, τα βιολογικά προϊόντα προβάλλονται τόσο στην ΕΕ όσο και σε τρίτες χώρες, με συνολικά 185 εκατομμύρια ευρώ να προορίζονται για την προώθηση βιολογικών προϊόντων από το 2021. Επιπλέον, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής για το μελλοντικό «πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία» του Ιουλίου 2025, τα βιολογικά προϊόντα συγκαταλέγονται στα κριτήρια που πρέπει να χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για να δίνουν προτεραιότητα στη διανομή προϊόντων σε εκπαιδευτικά ιδρύματα για παιδιά.
Η ΕΕ παρέχει επίσης διάφορες ευκαιρίες στην έρευνα και την καινοτομία για την αντιμετώπιση βασικών προκλήσεων του τομέα της βιολογικής παραγωγής. Κατά την περίοδο 2021-2025, στο πλαίσιο της ομάδας 6 του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», η ΕΕ διέθεσε 670 εκατ.
