Γαλλική έρευνα δείχνει ότι οι μικτές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με ποικιλία παραγωγών μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από εισροές και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα – Eπίκαιρο το μήνυμα και για την Ελλάδα.
Η αναζήτηση μεγαλύτερης αυτάρκειας και η διαφοροποίηση της παραγωγής αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα «κλειδιά» για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας μακροχρόνιας επιστημονικής έρευνας του Γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Έρευνας (INRAE), η οποία αποδεικνύει ότι οι μικτές γεωργοκτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να προσφέρουν πιο ανθεκτικά, αποδοτικά και βιώσιμα παραγωγικά μοντέλα.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πειραματικό αγρόκτημα ASTER-Mirecourt, στη βορειοανατολική Γαλλία, όπου οι ερευνητές συνέκριναν δύο διαφορετικά συστήματα βιολογικής παραγωγής: ένα προσανατολισμένο κυρίως στη γαλακτοπαραγωγή και ένα δεύτερο, πιο διαφοροποιημένο, που συνδύαζε βοοειδή, πρόβατα, χοίρους και ποικιλία φυτικών καλλιεργειών για ανθρώπινη κατανάλωση.
Κοινός παρονομαστής και των δύο συστημάτων ήταν η προσπάθεια μέγιστης αυτονομίας, με περιορισμό των εξωτερικών εισροών, όπως αγορασμένες ζωοτροφές και χημικά λιπάσματα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 75% της αυτονομίας σε άζωτο βασίστηκε στην εσωτερική ανακύκλωση πόρων (μέσω ζωοτροφών και οργανικής κοπριάς), ενώ το υπόλοιπο 25% προήλθε από φυσικές διεργασίες, κυρίως από ψυχανθή όπως η μηδική, το τριφύλλι, τα μπιζέλια και οι φακές.
Αν και το εξειδικευμένο σύστημα εμφάνισε υψηλότερη παραγωγικότητα ανά στρέμμα, το διαφοροποιημένο σύστημα αποδείχθηκε σαφώς πιο αποδοτικό ως προς τη σχέση μεταξύ παραγόμενης τροφής και χρησιμοποιούμενων πόρων. Με άλλα λόγια, παρήγαγε περισσότερη ανθρώπινη τροφή με μικρότερη εξάρτηση από μη ανανεώσιμους πόρους, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της εκμετάλλευσης απέναντι στις αυξήσεις κόστους και στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης τη σημασία της αποθήκευσης χορτονομής και της καλής διαχείρισης των αποθεμάτων, ώστε οι εκμεταλλεύσεις να μπορούν να αντιμετωπίζουν ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι παρατεταμένες ξηρασίες.
Για την Ελλάδα, όπου η κτηνοτροφία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε οικογενειακές και μικτές εκμεταλλεύσεις, τα συμπεράσματα αυτά έχουν ιδιαίτερη αξία. Σε περιοχές όπως η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Δυτική Μακεδονία και η Αιτωλοακαρνανία, η ενσωμάτωση φυτικής και ζωικής παραγωγής μπορεί να μειώσει το κόστος των ζωοτροφών, να αξιοποιήσει καλύτερα τους φυσικούς πόρους και να ενισχύσει το εισόδημα των παραγωγών.
Με δεδομένο ότι οι ενεργειακές ανατιμήσεις και η αβεβαιότητα στις αγορές πιέζουν τον πρωτογενή τομέα, η επιστημονική αυτή προσέγγιση δείχνει ότι η λύση ίσως βρίσκεται όχι στην περαιτέρω εξειδίκευση, αλλά στην επιστροφή σε πιο ολοκληρωμένα, ευέλικτα και αυτάρκη αγροτικά συστήματα.
