Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την απλούστευση του αναθεωρημένου κανονισμού της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών (EUDR) και δέσμη περαιτέρω μέτρων για την ομαλή και αποτελεσματική εφαρμογή μετά τη συμφωνία των συννομοθετών τον περασμένο Δεκέμβριο.
Τα μέτρα αυτά θα παρέχουν πρόσθετη σαφήνεια στους οικονομικούς φορείς, τα κράτη μέλη, τις τρίτες χώρες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, διασφαλίζοντας παράλληλα τη νομική σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Με τη νέα δέσμη μέτρων, η Επιτροπή υλοποιεί τη δέσμευσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διενεργήσει επανεξέταση της απλούστευσης του αναθεωρημένου κανονισμού και προετοιμάζεται για την έναρξη εφαρμογής του κανονισμού έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Τα μέτρα περιλαμβάνουν έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, επικαιροποιημένο έγγραφο καθοδήγησης και συχνές ερωτήσεις, καθώς και σχέδιο κατ' εξουσιοδότηση πράξης σχετικά με το πεδίο κάλυψης των προϊόντων του EUDR. Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει στα κράτη μέλη επικαιροποιημένη εκτελεστική πράξη σχετικά με το σύστημα πληροφοριών.
Η έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο περιγράφει τα μέτρα απλούστευσης που έχουν εφαρμοστεί από την έναρξη ισχύος του EUDR τον Ιούνιο του 2023, καθώς και εκείνα που θεσπίστηκαν στη σημερινή δέσμη μέτρων. Ο συνδυασμός αυτών των μέτρων θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση του διοικητικού φόρτου. Αναμένεται να μειώσουν το ετήσιο κόστος συμμόρφωσης για τις εταιρείες που υπόκεινται στις υποχρεώσεις της EUDR κατά περίπου 75%, σε σύγκριση με την αρχική EUDR. Παρουσιάζει επίσης προγραμματισμένα εργαλεία διευκόλυνσης του εμπορίου, όπως αποθετήρια νομοθεσίας των χωρών παραγωγής και συστήματα πιστοποίησης για βασικά προϊόντα στο πλαίσιο του EUDR, για τη διευκόλυνση της εκτίμησης κινδύνου και της δέουσας επιμέλειας. Επιπλέον, η έκθεση δείχνει ότι ο EUDR συμβάλλει ήδη σε διαρθρωτικές αλλαγές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, με αυξημένες επενδύσεις στην ιχνηλασιμότητα και μεγαλύτερη διαφάνεια, υποστηρίζοντας έτσι πιο βιώσιμες και ανταγωνιστικές πρακτικές παραγωγής.
Το επικαιροποιημένο έγγραφο καθοδήγησης και οι συχνές ερωτήσεις αφορούν τα θέματα που θίγονται συχνότερα από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Και τα δύο έγγραφα παρέχουν περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με τις υποχρεώσεις για την κατάντη αλυσίδα εφοδιασμού και το πολύ απλουστευμένο ειδικό καθεστώς που ισχύει για τους πολύ μικρούς και μικρούς πρωτογενείς φορείς εκμετάλλευσης. Παρέχονται εξηγήσεις για θέματα όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο και οι τρόποι γεωγραφικής τοποθεσίας. Τα επικαιροποιημένα ενημερωτικά γραφήματα της EUDR για την αλυσίδα εφοδιασμού παρέχουν επίσης φιλικά προς τον χρήστη πρακτικά παραδείγματα που απεικονίζουν τα διάφορα σενάρια της αλυσίδας εφοδιασμού. Τα έγγραφα αυτά έχουν συζητηθεί εκτενώς με τα κράτη μέλη για την εναρμονισμένη επιβολή της νομοθεσίας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το σχέδιο κατ' εξουσιοδότηση πράξης ενσωματώνει στοχευμένες τροποποιήσεις του πεδίου κάλυψης προϊόντων της EUDR. Επικαιροποιεί το σχέδιο κατ' εξουσιοδότηση πράξης του περασμένου έτους και ενσωματώνει τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών κατά το στάδιο της διαβούλευσης. Το προσχέδιο περιλαμβάνει προτεινόμενες προσθήκες ορισμένων κατάντη προϊόντων, όπως ο διαλυτός καφές και ορισμένα παράγωγα φοινικέλαιου. Προτείνει επίσης αρκετές εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής, όπως το δέρμα ή τα αναγομωμένα ελαστικά, καθώς και εξαιρέσεις όπως δείγματα προϊόντων, ορισμένα υλικά συσκευασίας, μεταχειρισμένα και μεταχειρισμένα προϊόντα και απόβλητα. Το σχέδιο κατ' εξουσιοδότηση πράξης είναι ανοικτό για υποβολή παρατηρήσεων από το κοινό έως την 1η Ιουνίου 2026.
Παράλληλα, η Επιτροπή επικαιροποιεί το σύστημα πληροφοριών ώστε να αντικατοπτρίζει τις αλλαγές που εισήγαγε ο αναθεωρημένος κανονισμός και να ενισχύει τη φιλικότητα προς τον χρήστη του συστήματος. Το επικαιροποιημένο σχέδιο εκτελεστικής πράξης για το σύστημα πληροφοριών θα υποβληθεί τώρα στα κράτη μέλη πριν από την έκδοσή του. Οι κύριες εξελίξεις θα περιλαμβάνουν ένα απλουστευμένο έντυπο δήλωσης για τους πολύ μικρούς και μικρούς κύριους φορείς εκμετάλλευσης, ευθυγραμμισμένο με τον υφιστάμενο μορφότυπο δήλωσης δέουσας επιμέλειας· επικαιροποιημένες προδιαγραφές για τις αυτοματοποιημένες διεπαφές εφαρμογών· σχέδιο έκτακτης ανάγκης για μη προγραμματισμένη μη διαθεσιμότητα· και μια λειτουργία εθελοντικής ομαδοποίησης που εισήχθη ως απάντηση σε αιτήματα του επιχειρηματικού τομέα.
Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης στενά με τα κράτη μέλη για να αξιοποιήσει τις διαθέσιμες πληροφορίες από τις εθνικές βάσεις δεδομένων που θα αντικατοπτρίζονται άμεσα στο σύστημα πληροφοριών, προκειμένου να στηρίξει τις εταιρείες που εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους βάσει του EUDR. Αυτό αναμένεται να μειώσει περαιτέρω την επιβάρυνση των πολύ μικρών και μικρών πρωτογενών επιχειρήσεων.
Η Επιτροπή επικεντρώνεται στη διευκόλυνση της εφαρμογής και στη διασφάλιση της επιτυχούς έναρξης εφαρμογής του νόμου έως τις 30 Δεκεμβρίου 2026.
Ιστορικό
Ο κανονισμός της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι τα βασικά αγαθά που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ δεν συμβάλλουν στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, τόσο εντός της ΕΕ όσο και παγκοσμίως, καθώς συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας. Ο κύριος μοχλός της αποψίλωσης των δασών είναι η επέκταση της γεωργικής γης που συνδέεται με την παραγωγή επτά βασικών προϊόντων που καλύπτονται από τον κανονισμό – βοοειδή, ξύλο, κακάο, σόγια, φοινικέλαιο, καφές, καουτσούκ και ορισμένα από τα παράγωγα προϊόντα τους.
Σύμφωνα με τον κανονισμό, κάθε φορέας εκμετάλλευσης ή έμπορος που διαθέτει τα εν λόγω βασικά προϊόντα στην αγορά της ΕΕ ή εξάγει από αυτήν πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει ότι τα προϊόντα δεν προέρχονται από πρόσφατα αποψιλωμένα εδάφη ή έχουν συμβάλει στην υποβάθμιση των δασών.
Τον Δεκέμβριο του 2025 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν το αναθεωρημένο κείμενο του EUDR, παρέχοντας τη νομική σταθερότητα που απαιτείται για την επιτυχή εφαρμογή. Ο κανονισμός θα εφαρμόζεται από τις 30 Δεκεμβρίου 2026 για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις του τομέα της ξυλείας, και από τις 30 Ιουνίου 2027 για άλλες πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις.
Ακόμη και πριν από την έναρξη εφαρμογής του, ο κανονισμός έχει ήδη προκαλέσει θετικές αλλαγές τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, παρέχοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στις αλυσίδες εφοδιασμού και ανοίγοντας νέες ευκαιρίες στην αγορά για προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης.
