Δορυφόροι, έξυπνες παγίδες και τεχνητή νοημοσύνη περιορίζουν τους άσκοπους ψεκασμούς και ανοίγουν τον δρόμο για αποτελεσματικότερη και πιο βιώσιμη φυτοπροστασία.
Μια νέα ψηφιακή προσέγγιση στη φυτοπροστασία δοκιμάζεται με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα στους εσπεριδοειδώνες της Κύπρου και της Ισπανίας. Το ευρωπαϊκό έργο CERBERUS, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe, αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα, έξυπνες παγίδες, παρατηρήσεις πεδίου και τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να εντοπίζει εγκαίρως την παρουσία επιβλαβών οργανισμών και να καθοδηγεί με ακρίβεια τις επεμβάσεις των παραγωγών.
Στον πυρήνα της λύσης βρίσκεται μια εύχρηστη πλατφόρμα υπολογιστικού νέφους, η οποία επεξεργάζεται εικόνες του ευρωπαϊκού συστήματος γεωσκόπησης Copernicus και τις συνδυάζει με πληροφορίες από φερομονικές παγίδες, επιτόπιους ελέγχους και παρατηρήσεις πολιτών. Με βάση τα στοιχεία αυτά δημιουργούνται χάρτες κινδύνου και συγκεκριμένες συστάσεις ψεκασμού, ώστε οι καλλιεργητές να παρεμβαίνουν μόνο στα σημεία και στον χρόνο που υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση της μύγας της Μεσογείου, της γνωστής Ceratitis capitata, η οποία αποτελεί σοβαρή απειλή για την εμπορική αξία των εσπεριδοειδών. Το έντομο γεννά τα αυγά του στο εσωτερικό του καρπού, προκαλώντας ζημιές που συχνά δεν είναι άμεσα ορατές, αλλά μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες παραγωγής και εισοδήματος. Η πίεση του εντόμου εντείνεται καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες, ενώ παράλληλα η αγορά απαιτεί καρπούς χωρίς εξωτερικά ή εσωτερικά ελαττώματα.
Στην κυπριακή πιλοτική εφαρμογή συμμετέχει η Cyprus Phassouri Plantations, η μεγαλύτερη επιχείρηση παραγωγής εσπεριδοειδών της χώρας, με ετήσια παραγωγή που ξεπερνά τους 20.000 τόνους. Σύμφωνα με τους υπευθύνους της, η συνεχής ενημέρωση για την εξέλιξη των πληθυσμών των παρασίτων έχει ήδη βελτιώσει τη λήψη αποφάσεων, περιορίζοντας τις περιττές επεμβάσεις, το κόστος παραγωγής και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι έξυπνες παγίδες, οι οποίες καταγράφουν και μεταδίδουν εξ αποστάσεως δεδομένα για την παρουσία της μύγας. Παράλληλα, οι δορυφορικές εικόνες επιτρέπουν τον υπολογισμό δεικτών βλάστησης και τον εντοπισμό πρώιμων ενδείξεων καταπόνησης των δέντρων. Στην Κύπρο συμμετέχουν, επίσης, 15 πολίτες και μη επαγγελματίες καλλιεργητές, οι οποίοι ελέγχουν παγίδες και αποστέλλουν πληροφορίες μέσω εφαρμογής, ενισχύοντας το δίκτυο παρακολούθησης.
Το CERBERUS διαθέτει συνολικά έξι πιλοτικές περιοχές σε Κύπρο, Ισπανία και Ιταλία, καλύπτοντας εσπεριδοειδή, ελαιώνες και αμπελώνες. Οι δοκιμές θα συνεχιστούν έως το τέλος του 2027, ενώ επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η αξιολόγηση ενός «έξυπνου» ψεκαστικού συστήματος. Η τεχνολογία αυτή φιλοδοξεί να μετατρέψει τη φυτοπροστασία από μια γενικευμένη πρακτική σε μια στοχευμένη διαδικασία ακριβείας, με λιγότερα φυτοφάρμακα, χαμηλότερο κόστος και ασφαλέστερη παραγωγή.
