Καθαρή και δίκαιη ενεργειακή μετάβαση: Νέα μελέτη «χαρτογραφεί» πώς αξιολογούνται οι τεχνολογίες του αύριο.
Η μετάβαση επιταχύνεται, αλλά το «στοίχημα» είναι στις αναδυόμενες λύσεις.
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει την πορεία της προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, το ενεργειακό της μείγμα αλλάζει ριζικά. Οι καθαρές πηγές αυξάνουν σταθερά το μερίδιό τους, ωστόσο ένα κρίσιμο κομμάτι της μελλοντικής μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο από τις ώριμες τεχνολογίες που ήδη εφαρμόζονται. Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο θα ωριμάσουν και θα περάσουν στην αγορά νέες λύσεις που σήμερα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της έρευνας και καινοτομίας (Ε&Κ).
Η «άνευ προηγουμένου» στροφή προς την καθαρή ενέργεια, όπως επισημαίνεται, δημιουργεί νέου τύπου προκλήσεις: από τη βιώσιμη χρήση πόρων και την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού έως τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ήδη από το σχεδιασμό των επόμενων γενεών τεχνολογιών.
Τι αλλάζει με τη νέα μελέτη
Σε αυτό το πλαίσιο, νέα μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (περίοδος 2021-2022) επιχειρεί να ενισχύσει την ευθυγράμμιση των αναδυόμενων τεχνολογιών καθαρής ενέργειας με τους στόχους της ΕΕ, ώστε να μεγιστοποιηθεί ο θετικός τους αντίκτυπος. Ο βασικός στόχος είναι να υπάρχει έγκαιρη και συνεχής αξιολόγηση όχι μόνο της περιβαλλοντικής, αλλά και της οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας, της κυκλικότητας, καθώς και της συμβολής τους στην ανθεκτικότητα και την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης.
Η μελέτη συγκεντρώνει μια εκτενή επισκόπηση διαθέσιμων μεθόδων αξιολόγησης, παρουσιάζει τα πορίσματα διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενα μέρη και καταλήγει σε ένα σύνολο εφαρμόσιμων προσεγγίσεων. Αυτές, όπως σημειώνεται, επικυρώνονται και βελτιώνονται σε συνεργασία με εν εξελίξει έργα του «Ορίζοντα Ευρώπη» που καλύπτουν διαφορετικά επίπεδα τεχνολογικής ετοιμότητας.
Ένα ευέλικτο πλαίσιο από το εργαστήριο στην αγορά
Κεντρικό στοιχείο είναι ο ορισμός ενός ευέλικτου μεθοδολογικού πλαισίου, το οποίο λαμβάνει υπόψη τα διαφορετικά στάδια ωριμότητας και τις ειδικές ανά τεχνολογία κατευθυντήριες γραμμές. Σκοπός του είναι να υποστηρίξει νέες έννοιες και λύσεις στο «ταξίδι» τους από το εργαστήριο έως την εμπορική αξιοποίηση, χωρίς να αγνοούνται οι περιορισμοί των πρώιμων σταδίων ανάπτυξης (π.χ. αβεβαιότητες κόστους, ελλιπή δεδομένα, μεταβαλλόμενες αλυσίδες αξίας).
Πέντε τομείς-κλειδιά για την εφαρμογή
Η μελέτη περιλαμβάνει πέντε τομεακές κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής που καλύπτουν:
1) δέσμευση, χρήση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα,
2) ενεργειακές υποδομές,
3) αποθήκευση ενέργειας,
4) ανανεώσιμα καύσιμα και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και
5) τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Πως «δένει» με τις νέες πολιτικές της ΕΕ
Εξετάζοντας τη μελλοντική βιωσιμότητα, την κυκλικότητα και τη συμβολή στην ανθεκτικότητα και την τεχνολογική αυτονομία, η μελέτη ευθυγραμμίζεται με βασικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η συμφωνία για την καθαρή βιομηχανία, η πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες και η επικείμενη πράξη για την κυκλική οικονομία, ενώ συνδέεται και με το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (Σχέδιο ΣΕΤ).
Με λίγα λόγια, επιχειρεί να δώσει ένα πρακτικό «σετ εργαλείων» ώστε η καθαρή μετάβαση να είναι όχι μόνο γρήγορη, αλλά και δίκαιη, ανθεκτική και βιώσιμη σε βάθος χρόνου.
