Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ένα φιλόδοξο θεματολόγιο απλούστευσης για την εν λόγω εντολή, ώστε το κανονιστικό περιβάλλον της Ευρώπης να καταστεί πιο ανταγωνιστικό, ανθεκτικό και να υποστηρίζει τα σημερινά υψηλά πρότυπα ασφάλειας των τροφίμων.
Για την εφαρμογή αυτής της διαδικασίας απλούστευσης σε όλους τους τομείς πολιτικής έχει καταρτιστεί μια σειρά δεσμών μέτρων απλούστευσης -Omnibusus.
Η δέσμη μέτρων απλούστευσης για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών θα μειώσει τον περιττό διοικητικό φόρτο και το κόστος για τους παραγωγούς, τις εταιρείες, τους φορείς εκμετάλλευσης και τις αρχές, διατηρώντας παράλληλα πολύ υψηλά πρότυπα ασφάλειας. Καταργεί τις αλληλεπικαλύψεις στις απαιτήσεις και την υποβολή εκθέσεων, εξαλείφει τις περιττές διαδικασίες και επιτρέπει τη χρήση και την υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων πληροφόρησης, όπου είναι δυνατόν.
Οι απλουστεύσεις θα απελευθερώσουν πόρους των κρατών μελών ώστε να επικεντρωθούν σε τομείς υψηλότερου κινδύνου και θα βελτιώσουν την προβλεψιμότητα για τους γεωργούς και τους οικονομικούς φορείς. Αναμένεται να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα των συστημάτων τροφίμων και ζωοτροφών της ΕΕ, με τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου που θα είναι πιο ευέλικτο και θα επιτρέπει στους φορείς εκμετάλλευσης να προσαρμόζονται και να καινοτομούν, να επενδύουν και να αναπτύσσονται.
Η δέσμη μέτρων για την απλούστευση της ασφάλειας των τροφίμων και των ζωοτροφών αποτελεί μέρος της στρατηγικής που ανακοινώθηκε στο όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα και βασίζεται σε εκτενείς παρατηρήσεις από τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Πόσο αναμένεται να σώσουν τα προτεινόμενα μέτρα απλούστευσης τις επιχειρήσεις και τους αγρότες της ΕΕ;
Η σωρευτική εξοικονόμηση για τις επιχειρήσεις από τα προτεινόμενα μέτρα της δέσμης μέτρων απλούστευσης αναμένεται να ανέλθει σε 428 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής. Η εξοικονόμηση αυτή προέρχεται από τη μείωση του διοικητικού φόρτου και το χαμηλότερο κόστος συμμόρφωσης, από ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την καινοτομία, από την ταχύτερη πρόσβαση στην αγορά και από πιθανές νέες ευκαιρίες στην αγορά για ορισμένα προϊόντα. Οι απλουστεύσεις θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Επιπλέον, οι εθνικές διοικήσεις αναμένεται να εξοικονομήσουν 661 εκατομμύρια ευρώ ετησίως χάρη σε πιο απλουστευμένες και αποτελεσματικές διαδικασίες.
Χάρη στην καλύτερη διαθεσιμότητα των προϊόντων, οι γεωργοί θα επωφεληθούν επίσης από τη σημερινή πρόταση, διότι θα έχουν πρόσβαση σε ευρύτερο φάσμα επιλογών για την καλλιέργεια υγιών καλλιεργειών. Θα απολαμβάνουν απλούστερους κανόνες, διασφαλίζοντας παράλληλα το ίδιο υψηλό επίπεδο υγείας των ζώων και των φυτών και καλής μεταχείρισης των ζώων.
Πώς προτείνει η Omnibus την απλούστευση των κανόνων για τα φυτοφάρμακα;
Η δέσμη μέτρων απλούστευσης αντιμετωπίζει βασικά προβλήματα που αποκαλύφθηκαν σε εκτενή αξιολόγηση της νομοθεσίας της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα· για παράδειγμα, συστηματικές καθυστερήσεις στη διενέργεια επιστημονικών αξιολογήσεων για την έγκριση και την ανανέωση των εγκρίσεων δραστικών ουσιών και ανεπαρκής αμοιβαία αναγνώριση των εγκρίσεων φυτοπροστατευτικών προϊόντων μεταξύ των κρατών μελών.
Όσον αφορά τα φυτοφάρμακα, η σημερινή πρόταση:
▪ καθιστά το σύστημα εγκρίσεών μας πιο ευέλικτο και αντιδραστικό, καταργώντας την απαίτηση για συστηματική ανανέωση πολλών εγκρίσεων δραστικών ουσιών με βάση τον χρόνο (εξαιρουμένων των πλέον επικίνδυνων), με ανανεώσεις και στοχευμένες επαναξιολογήσεις ουσιών που πραγματοποιούνται όταν υπάρχουν επιστημονικοί λόγοι για κάτι τέτοιο·
▪ ενθαρρύνει τη χρήση και την ανάπτυξη πιο βιώσιμων φυτοφαρμάκων μέσω της θέσπισης απλούστερης διαδικασίας για τον εντοπισμό δραστικών ουσιών χαμηλού κινδύνου·
▪ δίνει τη δυνατότητα στους γεωργούς να έχουν ευρύτερη επιλογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων με απλούστερες διαδικασίες για βασικές ουσίες (π.χ. ξύδι, σκόνη σιναπόσπορου, μπέικιν πάουντερ) για φυτοπροστασία και επιτάχυνση της έγκρισης προϊόντων που περιέχουν ουσίες που στοχεύουν ιδιαίτερα επιβλαβείς επιβλαβείς οργανισμούς.
▪ παρέχει τεχνική και επιστημονική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στο κράτος μέλος που ηγείται της εκτίμησης κινδύνου, ώστε να μειωθούν σημαντικά οι καθυστερήσεις και να αποσαφηνιστούν ταχύτερα οι απαραίτητες επιλογές διαχείρισης κινδύνου·
▪διευκολύνει την έγκριση φυτοφαρμάκων χαμηλού κινδύνου σε πολλά κράτη μέλη, ώστε να δημιουργηθεί πιο ισότιμη διαθεσιμότητα των εν λόγω προϊόντων για τους γεωργούς·
▪ καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή θα προσδιορίσει ορισμένους τύπους μη επανδρωμένων αεροσκαφών για τον ψεκασμό φυτοφαρμάκων, με δυνατότητα μείωσης της έκθεσης του ανθρώπου και του περιβάλλοντος σε φυτοφάρμακα σε σύγκριση με τον χερσαίο ψεκασμό.
Πώς προτείνει η δέσμη μέτρων την απλούστευση των κανόνων για τα βιολογικά φυτοφάρμακα;
Βασικός στόχος της δέσμης μέτρων είναι η μείωση των εμποδίων για την είσοδο βιολογικών φυτοφαρμάκων στην αγορά. Αν και οι ουσίες αυτές είναι γενικά λιγότερο τοξικές από τα συνθετικά χημικά φυτοφάρμακα, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στην αξιολόγηση των αιτήσεων για τα προϊόντα αυτά, λόγω έλλειψης πόρων και αποκλινουσών εθνικών πρακτικών, γεγονός που με τη σειρά του μειώνει τα κίνητρα για αυτά τα καινοτόμα προϊόντα και οδηγεί σε απώλειες πωλήσεων για τις εταιρείες.
Η πρόταση καθορίζει έναν ορισμό της δραστικής ουσίας βιολογικού ελέγχου σε επίπεδο ΕΕ και θεσπίζει μια διαδικασία για την επιτάχυνση της αξιολόγησης και της έγκρισής τους, συμπεριλαμβανομένων των εξής:
▪ απαίτηση από τα κράτη μέλη να ιεραρχούν τις αιτήσεις για τα εν λόγω προϊόντα και δυνατότητα χορήγησης προσωρινών εγκρίσεων κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αξιολόγησης
▪ ενισχυμένες διατάξεις αμοιβαίας αναγνώρισης και δυνατότητα επιλογής της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για την αρχική αξιολόγηση της ασφάλειας, μιας δραστικής ουσίας και όχι ενός κράτους μέλους. Η EFSA θα λάβει πρόσθετους πόρους για το έργο αυτό.
Αυτό θα διευκολύνει την πρόσβαση των αγροτών σε λιγότερο τοξικά και πιο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα για την προστασία των καλλιεργειών από παράσιτα.
Τι έχει προταθεί για τα βιοκτόνα;
Η ΕΕ έχει θεσπίσει κανόνες για τη διασφάλιση της ασφάλειας των βιοκτόνων, τα οποία καταπολεμούν επιβλαβείς οργανισμούς όπως ιούς, βακτήρια, μύκητες, τρωκτικά και έντομα. Η συνοδευτική διαδικασία αναθεώρησης των δραστικών συστατικών τους ήταν μέχρι στιγμής αργή λόγω ζητημάτων όπως η έλλειψη προσωπικού και εμπειρογνωσίας στις εθνικές αρχές, καθώς και πολύπλοκα επιστημονικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν. Αυτό έχει δημιουργήσει προβλήματα στις εταιρείες, οι οποίες αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα και καθυστερήσεις στην έγκριση των προϊόντων τους.
Τον Ιούλιο του 2025, ο επίτροπος Várhelyi διεξήγαγε διάλογο εφαρμογής με βασικά ενδιαφερόμενα μέρη, για να συζητήσει τρόπους βελτίωσης των κανόνων και των διαδικασιών για τα βιοκτόνα. Το σημερινό omnibus προτείνει την αντικατάσταση της συστηματικής ανασκόπησης όλων των δραστικών συστατικών που έχουν ήδη εγκριθεί με ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα για την απελευθέρωση πόρων. Αυτό θα συμβάλει στην ολοκλήρωση των υπόλοιπων πρώτων αξιολογήσεων των υφιστάμενων δραστικών ουσιών και στη μείωση του κόστους για τις εταιρείες, χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια της ανθρώπινης υγείας ή του περιβάλλοντος. Η προτεινόμενη αλλαγή αναμένεται να εξοικονομήσει στις εταιρείες περίπου 71,5 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής. Βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη διεξοδική αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας για τα βιοκτόνα, με σκοπό να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να βελτιωθεί σημαντικά στο μέλλον
Πώς προτείνει η δέσμη μέτρων απλούστευσης την απλούστευση των κανόνων για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών;
Η αξιολόγηση της νομοθεσίας για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών το 2024 εντόπισε διάφορους τομείς που επιδέχονται βελτίωση. Ειδικότερα, η απαίτηση ανανέωσης των αδειών κάθε 10 έτη, καθώς και ορισμένες διαδικασίες τροποποίησης των αδειών, κρίθηκαν επαχθείς και απαιτούν πολλούς πόρους. Οι κανόνες επισήμανσης για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών δεν αντικατόπτριζαν τις δυνατότητες ψηφιοποίησης για πληροφορίες σχετικά με την έλλειψη ασφάλειας και δημιουργούσαν ασυνέπειες και πρόσθετη επιβάρυνση.
Η πρόταση αντιμετωπίζει τα ζητήματα αυτά καταργώντας τις απαιτήσεις ανανέωσης, εκτός από τις ουσίες υψηλότερου κινδύνου, και απλουστεύοντας τη διαδικασία τροποποίησης των υφιστάμενων αδειών. Εάν προκύψουν στοιχεία που θα μπορούσαν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα των προϊόντων, θα ενεργοποιηθεί αμέσως επανεξέταση. Οι εταιρείες θα μπορούν επίσης να παρέχουν ορισμένες πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια μέσω ψηφιακής επισήμανσης, αντί στη φυσική ετικέτα. Αυτό θα τους διευκολύνει να επικαιροποιούν τις πληροφορίες αυτές όταν χρειάζεται και θα μειώσουν το κόστος αλλαγής των φυσικών ετικετών.
Ποια μέτρα προτείνονται για την κτηνοτροφία;
Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις ενέργειες μείωσης του πληθυσμού, ώστε να αποδεικνύεται ότι συνάδουν με τους κανόνες της ΕΕ για την καλή διαβίωση των ζώων. Ωστόσο, οι εκθέσεις αυτές αλληλεπικαλύπτονται με άλλες εκθέσεις που απαιτούνται βάσει της νομοθεσίας για τους επίσημους ελέγχους, η οποία παρέχει ήδη πληροφορίες για την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις για την καλή διαβίωση των ζώων. Ως εκ τούτου, αυτές οι συγκεκριμένες εκθέσεις μείωσης του πληθυσμού έχουν περιορισμένη αξία στην πράξη. Η δέσμη μέτρων θα καταργήσει αυτή την αλληλεπικαλυπτόμενη απαίτηση, μειώνοντας έτσι τον διοικητικό φόρτο για τις εθνικές διοικήσεις, διατηρώντας παράλληλα τα πρότυπα καλής διαβίωσης. Ορισμένοι κανόνες τήρησης αρχείων θα εξορθολογιστούν επίσης για τους κτηνοτρόφους, ώστε να εξαλειφθούν οι αλληλεπικαλύψεις.
Ποιες απλουστεύσεις προτείνονται για τους συνοριακούς ελέγχους;
Επί του παρόντος, όταν οι εισαγωγές φθάνουν στα σύνορά μας, οι συνοριακοί σταθμοί ελέγχου δεν επιτρέπεται να αποδεσμεύουν ένα συμμορφούμενο μέρος μιας αποστολής, εάν εξακολουθούν να απαιτούνται έλεγχοι σε άλλο τμήμα της. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στο εμπόριο και σε αλλοίωση και σπατάλη ευπαθών αγαθών, με τεράστιο κόστος για τους φορείς εκμετάλλευσης.
Η πρόταση θα επιτρέψει τον μερικό εκτελωνισμό των φορτίων φυτών και φυτικών προϊόντων στα σύνορα, ώστε το συμμορφούμενο μέρος να μπορεί να διατεθεί στην αγορά, ενώ οι έλεγχοι συνεχίζονται στα υπόλοιπα. Αυτό θα μειώσει την πίεση στις συνοριακές αρχές, θα αυξήσει την προβλεψιμότητα για τους εισαγωγείς και τους φορείς εκμετάλλευσης και θα περιορίσει τη σπατάλη τροφίμων που προκαλείται από εμπορεύματα που χάνονται εν αναμονή ελέγχων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το μέτρο αυτό θα μειώσει τις απώλειες οπωροκηπευτικών και κομμένων ανθέων κατά περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ ετησίως που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.
