Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο κανονισμό για ποιοτικό, πιστοποιημένο και πλήρως ιχνηλάσιμο δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δασών απέναντι στην κλιματική κρίση.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άναψε το «πράσινο φως» για ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που φιλοδοξεί να θωρακίσει το μέλλον των ευρωπαϊκών δασών. Σε σημερινή ψηφοφορία, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν συμφωνία για νέους κανόνες σχετικά με την παραγωγή και την εμπορία δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού, δηλαδή σπόρων, μοσχευμάτων και δενδρυλλίων που χρησιμοποιούνται για αναδασώσεις και δασικές φυτεύσεις.
Ο νέος κανονισμός στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας, της διαθεσιμότητας και της ιχνηλασιμότητας του υλικού αυτού, ενώ παράλληλα καταργεί εμπόδια στο ενδοευρωπαϊκό εμπόριο. Στην πράξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι τα δέντρα που θα φυτευτούν τις επόμενες δεκαετίες θα είναι πιο ανθεκτικά σε ακραία καιρικά φαινόμενα, ασθένειες και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Εφόδιο για την αναδάσωση
Η ανάγκη για αξιόπιστο και κατάλληλο δασικό υλικό γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, καθώς πυρκαγιές, ξηρασίες και έντονα καιρικά φαινόμενα καταστρέφουν μεγάλα τμήματα δασικών εκτάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Με βάση τη νέα νομοθεσία, τα κράτη μέλη θα μπορούν να ζητούν τεχνική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εκπόνηση εθελοντικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Τα σχέδια αυτά θα αποσκοπούν στη διασφάλιση επαρκούς αποθέματος σπόρων και δενδρυλλίων για την άμεση αναδάσωση περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.
Παράλληλα, το δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό θα είναι υποχρεωτικά ανιχνεύσιμο σε όλα τα στάδια, από τη συλλογή έως τη διάθεσή του στην αγορά. Η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και οι σύγχρονες τεχνολογίες παραγωγής θα ενσωματωθούν πλήρως στο νέο σύστημα, προσφέροντας μεγαλύτερη διαφάνεια και αξιοπιστία.
Αυστηρότερες προδιαγραφές
Ο κανονισμός θεσπίζει ενιαία και πιο αυστηρά πρότυπα για όλη την ΕΕ. Μόνο εγκεκριμένοι και πιστοποιημένοι σπόροι και φυτά θα μπορούν να διακινούνται στην ευρωπαϊκή αγορά.
Επιπλέον, οι παραγωγοί θα υποχρεούνται να ενημερώνουν εκ των προτέρων τις αρμόδιες εθνικές αρχές για την πρόθεσή τους να συλλέξουν ή να υλοτομήσουν δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό, ώστε να οργανώνονται έγκαιρα οι απαραίτητοι έλεγχοι.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διασυνοριακή συνεργασία, καθώς τα κράτη μέλη καλούνται να συντονίζονται για την κάλυψη των αναγκών περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές και εκτείνονται πέρα από τα εθνικά σύνορα.
«Νίκη για την Ευρώπη και τα δάση της»
Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Herbert Dorfmann, χαρακτήρισε τη συμφωνία ιδιαίτερα σημαντική, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια αποτελεσματική ενιαία αγορά δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού.
Όπως τόνισε, η αυξανόμενη ζήτηση για ποιοτικά νεαρά δέντρα είναι άμεσα συνδεδεμένη τόσο με τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής όσο και με την ανάπτυξη της βιοοικονομίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νέοι κανόνες αυξάνουν τη διαθεσιμότητα υψηλής ποιότητας υλικού, περιορίζοντας παράλληλα τη διοικητική επιβάρυνση για τις εθνικές αρχές. «Πρόκειται για μια νίκη για την Ευρώπη και τα δάση της», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Πενταετής μεταβατική περίοδος
Η εφαρμογή του κανονισμού θα ξεκινήσει σε πέντε χρόνια, προκειμένου να δοθεί επαρκής χρόνος στα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις εθνικές διαδικασίες και να οργανώσουν το νέο σύστημα ελέγχων και πιστοποίησης.
Η νομοθετική πρωτοβουλία είχε κατατεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2023 και αντικαθιστά την υφιστάμενη οδηγία του Συμβουλίου.
Η σημασία των ευρωπαϊκών δασών
Τα δάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν περίπου 160 εκατομμύρια εκτάρια, που αντιστοιχούν στο 39% της συνολικής χερσαίας έκτασης της ΕΕ. Παρά την παγκόσμια τάση αποψίλωσης, η δασική έκταση στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά περισσότερο από 5% τα τελευταία 30 χρόνια.
Το νέο πλαίσιο θεωρείται κομβικής σημασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων.
Η ποιότητα των σπόρων και των δενδρυλλίων αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα για το περιβάλλον, την οικονομία και τις επόμενες γενιές.
