Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί οικονομική ανακούφιση, αυξημένες προκαταβολές και νέο καθεστώς ρευστότητας για τους αγρότες.
Ένα νέο πακέτο άμεσης στήριξης των Ευρωπαίων αγροτών, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη ραγδαία αύξηση του κόστους των λιπασμάτων, παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται η κινητοποίηση συνολικού ποσού 540 εκατ. ευρώ, με στόχο να διασφαλιστεί η δυνατότητα των παραγωγών να προμηθευτούν τις απαραίτητες εισροές για τις επόμενες καλλιεργητικές περιόδους.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών των λιπασμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η εξέλιξη αυτή ασκεί έντονη πίεση στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, περιορίζει τη ρευστότητά τους και απειλεί τόσο το εισόδημα των παραγωγών όσο και την ευρωπαϊκή επισιτιστική ασφάλεια.
Η Επιτροπή προτείνει δύο βασικά βραχυπρόθεσμα μέτρα. Το πρώτο αφορά την άμεση οικονομική ανακούφιση των αγροτών. Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζεται η κινητοποίηση 540 εκατ. ευρώ, ενώ έχει ήδη προταθεί η ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με επιπλέον 300 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό του 2026.
Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα μπορούν να συμπληρώσουν την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με εθνικούς πόρους, σε ποσοστό έως και 200% των εθνικών κονδυλίων. Με την αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας, η συνολική διαθέσιμη χρηματοδοτική στήριξη θα μπορούσε δυνητικά να φθάσει τα 1,5 δισ. ευρώ.
Το δεύτερο μέτρο περιλαμβάνει στοχευμένες τροποποιήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ώστε οι εθνικές αρχές να μπορούν να παρέχουν ταχύτερη και περισσότερο ευέλικτη βοήθεια στους παραγωγούς. Μεταξύ των προβλεπόμενων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται ένα νέο καθεστώς ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης, η δυνατότητα πρόωρης καταβολής των άμεσων ενισχύσεων και η προσαρμογή των σχετικών προϋπολογισμών για το ημερολογιακό έτος 2027.
Το νέο καθεστώς ρευστότητας θα μπορεί να συγχρηματοδοτείται σε ποσοστό έως 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Σε αυτό θα μπορούν να ενταχθούν και αχρησιμοποίητα κονδύλια, τα οποία διαφορετικά κινδυνεύουν να χαθούν. Η ενίσχυση προβλέπεται να καταβάλλεται ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο, μέσω των στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ, περιορίζοντας τον διοικητικό φόρτο και επιταχύνοντας τις πληρωμές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα καταβολής αυξημένων προκαταβολών άμεσων ενισχύσεων πριν από τις 16 Οκτωβρίου. Με τον τρόπο αυτό οι αγρότες θα μπορούν να ενισχύσουν εγκαίρως τις ταμειακές ροές τους και να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες αγοράς λιπασμάτων και άλλων εισροών.
Οι προτεινόμενες νομοθετικές τροποποιήσεις θα διαβιβαστούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο προς έγκριση. Αντίστοιχα, η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό θα τεθεί προς ψηφοφορία στην Επιτροπή Κοινής Οργάνωσης των Αγορών. Εφόσον υπάρξει συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών, η τελική έγκριση αναμένεται έως τα τέλη Ιουλίου 2026.
Η παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα, το οποίο παρουσιάστηκε στις 19 Μαΐου 2026. Εκτός από την άμεση στήριξη των παραγωγών, προβλέπει την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές και την προώθηση λιπασμάτων βιολογικής προέλευσης, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και κυκλικής οικονομίας.
Η αντιμετώπιση της κρίσης θεωρείται κρίσιμη, καθώς η περιορισμένη χρήση λιπασμάτων μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες αποδόσεις και υποβάθμιση της ποιότητας των προϊόντων. Οι συνέπειες, πέρα από τα αγροτικά εισοδήματα, επεκτείνονται στη διαθεσιμότητα και στις τελικές τιμές των τροφίμων, καθιστώντας την οικονομική στήριξη των παραγωγών ζήτημα ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας.
