Από το χωράφι έως το πιάτο, η προστασία της υγείας είναι ευθύνη όλων.
Η πρόσβαση σε επαρκείς ποσότητες ασφαλών τροφίμων δεν είναι απλώς ζήτημα διατροφής. Είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για την υγεία, την κοινωνική προστασία, την οικονομική σταθερότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Κάθε χρόνο, στις 7 Ιουνίου, η Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια Τροφίμων έρχεται να υπενθυμίσει ότι η τροφή που φτάνει στο τραπέζι μας πρέπει να είναι όχι μόνο διαθέσιμη και ποιοτική, αλλά και απαλλαγμένη από κινδύνους που μπορούν να απειλήσουν άμεσα την ανθρώπινη ζωή.
Οι τροφιμογενείς ασθένειες, που συχνά δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι, προκαλούνται από βακτήρια, ιούς, παράσιτα ή χημικές ουσίες, τα οποία εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω μολυσμένων τροφίμων ή νερού. Πρόκειται για έναν κίνδυνο υπαρκτό, καθημερινό και παγκόσμιο, που αφορά κάθε κρίκο της εφοδιαστικής αλυσίδας: την παραγωγή, τη συγκομιδή, τη μεταποίηση, την αποθήκευση, τη διανομή, την προετοιμασία και τελικά την κατανάλωση.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Περίπου 600 εκατομμύρια περιστατικά τροφιμογενών ασθενειών καταγράφονται κάθε χρόνο παγκοσμίως, ενώ 420.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα παιδιά κάτω των πέντε ετών φέρουν το 40% του παγκόσμιου βάρους της νοσηρότητας, με 125.000 θανάτους ετησίως. Τα μη ασφαλή τρόφιμα πλήττουν δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς: παιδιά, γυναίκες, κοινότητες σε περιοχές συγκρούσεων, μετανάστες και κοινωνικά περιθωριοποιημένες ομάδες.
Η ασφάλεια των τροφίμων, επομένως, δεν αποτελεί τεχνικό ή εξειδικευμένο ζήτημα που αφορά μόνο τις αρμόδιες υπηρεσίες. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής ανθεκτικότητας. Οι τροφιμογενείς ασθένειες δεν προκαλούν μόνο ανθρώπινο πόνο. Επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας, μειώνουν την παραγωγικότητα, πλήττουν την αγροτική οικονομία, διαταράσσουν το εμπόριο και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναδεικνύονται στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας, τα μη ασφαλή τρόφιμα ευθύνονται για περισσότερες από 200 ασθένειες, ενώ το κόστος των τροφιμογενών νοσημάτων για τις οικονομίες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αγγίζει τα 95 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε απώλεια παραγωγικότητας. Η διάσταση αυτή δείχνει ότι η πρόληψη δεν είναι απλώς υγειονομική επιλογή, αλλά και αναπτυξιακή αναγκαιότητα.
Με το σύνθημα «Η ασφάλεια τροφίμων είναι υπόθεση όλων μας», η παγκόσμια εκστρατεία καλεί σε συλλογική δράση. Κυβερνήσεις, παραγωγοί, μεταποιητικές επιχειρήσεις, επιστήμονες, ελεγκτικοί μηχανισμοί, διεθνείς οργανισμοί, κοινωνία των πολιτών και καταναλωτές έχουν ο καθένας τον δικό του ρόλο. Από την εφαρμογή καλών γεωργικών πρακτικών και τη χρήση καθαρού νερού, έως τη σωστή αποθήκευση, την τήρηση κανόνων υγιεινής και την υπεύθυνη κατανάλωση, κάθε στάδιο μπορεί να ενισχύσει ή να αποδυναμώσει την ασφάλεια της τροφής.
Καθοριστικής σημασίας είναι η ύπαρξη ισχυρών ελεγκτικών και κανονιστικών μηχανισμών, η συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα, η επένδυση σε σύγχρονα συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων και η διαρκής ενημέρωση των καταναλωτών. Παράλληλα, οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις καλούνται να εφαρμόζουν πρακτικές που περιορίζουν τους κινδύνους από το χωράφι και τη μονάδα παραγωγής μέχρι το ράφι και το πιάτο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο FAO συντονίζουν την Παγκόσμια Ημέρα σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους θεσμικούς εταίρους, επιδιώκοντας να εντάξουν την ασφάλεια τροφίμων στον πυρήνα των δημόσιων πολιτικών. Η προσπάθεια αυτή συνδέεται άμεσα με τη διατροφική ασφάλεια, την αγροτική ανάπτυξη, τον τουρισμό, την οικονομική ευημερία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ασφαλή τρόφιμα σημαίνουν ασφαλέστερες κοινωνίες. Και για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση, συνεργασία και ευθύνη. Από το χωράφι έως το πιάτο, η ασφάλεια της τροφής είναι μια αλυσίδα που δεν αντέχει αδύναμους κρίκους.
