Εξαιρέσεις για μικρές εκμεταλλεύσεις – Τι ισχύει για όσους διαθέτουν έως 10 εκτάρια.
Σημαντικές διευκρινίσεις για το καθεστώς των ελέγχων αιρεσιμότητας φέρνει η τροποποιητική απόφαση της ΑΑΔΕ και του ΟΠΕΚΕΠΕ, η οποία επικαιροποιεί το Εγχειρίδιο Διαδικασιών Ελέγχου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η απαλλαγή από τους ελέγχους για αγρότες των οποίων η δηλωθείσα γεωργική έκταση δεν υπερβαίνει τα 10 εκτάρια, ανεξάρτητα από το αν διαθέτουν ζωικό κεφάλαιο.
Η πρόβλεψη αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανονισμών για τη νέα ΚΑΠ 2023-2027 και αποσκοπεί στη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης για μικρές εκμεταλλεύσεις. Ωστόσο, για τις μεγαλύτερες μονάδες, το πλαίσιο ελέγχων παραμένει αυστηρό και πολυεπίπεδο.
Διοικητικοί έλεγχοι και διασταυρώσεις με Κτηνιατρικές Υπηρεσίες
Σύμφωνα με την τροποποίηση του Εγχειριδίου (Κεφάλαιο 2 – Διοικητικός Έλεγχος), για τις εκμεταλλεύσεις που διατηρούν ζώα, οι Περιφερειακές Υπηρεσίες του Οργανισμού Πληρωμών απευθύνουν έγγραφο στις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ζητώντας την κοινοποίηση τυχόν παραβάσεων που διαπιστώθηκαν κατά το έτος ελέγχου.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες οφείλουν να διαβιβάζουν:
▪ πληροφορίες για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης,
▪ σχετικά εργαστηριακά αποτελέσματα,
▪ αξιολόγηση της παράβασης ως προς μονιμότητα, σοβαρότητα, έκταση και ενδεχόμενη πρόθεση.
Με τον τρόπο αυτό, ο Οργανισμός Πληρωμών αποκτά πλήρη εικόνα για την τήρηση των υποχρεώσεων που συνδέονται με την καλή μεταχείριση των ζώων, τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική προστασία.
Έλεγχοι για υπολείμματα φυτοφαρμάκων και κτηνιατρικών φαρμάκων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους ελέγχους υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών και κτηνιατρικών φαρμάκων. Οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται να κοινοποιούν στον Οργανισμό Πληρωμών:
▪ το ετήσιο πρόγραμμα ελέγχου,
▪ τους γεωργούς που ελέγχθηκαν,
▪ τις παραβάσεις που διαπιστώθηκαν ανά γεωργό,
▪ τον ΑΦΜ κάθε εμπλεκόμενου παραγωγού.
Τα αποτελέσματα αυτών των ελέγχων λαμβάνονται υπόψη για την επιβολή κυρώσεων αιρεσιμότητας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σύστημα διασταυρωτικών ελέγχων, όπου τα δεδομένα από διαφορετικές υπηρεσίες συγκλίνουν στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ρόλος ΓΟΕΒ και ΤΟΕΒ – Κυρώσεις για οφειλές και χρήση υδάτων
Στο πλαίσιο της προστασίας των υδατικών πόρων, οι ΓΟΕΒ και ΤΟΕΒ (Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων) αποκτούν ενεργό ρόλο στους ελέγχους. Μέσω ειδικής διαδικτυακής εφαρμογής μπορούν να καταχωρούν ετησίως έως 20 μέλη τους, κατά προτεραιότητα εκείνα με τις μεγαλύτερες οφειλές.
Εφόσον διαπιστωθεί ότι παραγωγός δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις του έναντι του ΟΕΒ και δεν τηρεί τις διαδικασίες έγκρισης χρήσης υδάτων για άρδευση, επιβάλλεται αρχικό ποσοστό μείωσης 3% επί των ενισχύσεων.
Η προθεσμία καταχώρησης λήγει κανονικά στις 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους ενίσχυσης. Κατ’ εξαίρεση για το έτος ενιαίας ενίσχυσης 2025, οι καταχωρήσεις θα γίνουν από 16 Φεβρουαρίου έως 10 Μαρτίου 2026, ενώ οι βεβαιώσεις συμμόρφωσης και οι ενστάσεις μπορούν να υποβληθούν έως 31 Μαρτίου 2026.
Διαδικασία ενστάσεων – Προθεσμίες και περιορισμοί
Οι παραγωγοί που διαφωνούν με τα αποτελέσματα ελέγχου διατηρούν το δικαίωμα υποβολής ένστασης εντός 10 εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της έκθεσης ελέγχου. Οι ενστάσεις εξετάζονται από τριμελείς επιτροπές υπαλλήλων, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τους ελεγκτές που διενήργησαν τον αρχικό έλεγχο.
Η επιτροπή οφείλει να εκδώσει απόφαση εντός ενός μήνα. Δεν επιτρέπεται δεύτερη ένσταση για τον ίδιο έλεγχο, ενώ δεν προβλέπεται επιτόπια επανεξέταση της εκμετάλλευσης.
Για τις περιπτώσεις καταγγελιών από ΟΕΒ, η προθεσμία ένστασης ταυτίζεται με την προθεσμία υποβολής βεβαίωσης συμμόρφωσης, δηλαδή έως 31 Ιανουαρίου του επόμενου έτους (ή 31 Μαρτίου 2026 για το 2025).
Ένα αυστηρό αλλά διασταυρωμένο σύστημα
Το αναθεωρημένο πλαίσιο αιρεσιμότητας καταδεικνύει ότι οι έλεγχοι δεν περιορίζονται σε επιτόπιες επισκέψεις, αλλά βασίζονται σε εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων μεταξύ υπηρεσιών. Κτηνιατρικές Αρχές, Υπηρεσίες Φυτοπροστασίας και Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων τροφοδοτούν τον Οργανισμό Πληρωμών με δεδομένα που επηρεάζουν άμεσα τις ενισχύσεις.
Για τους μικρούς παραγωγούς έως 10 εκτάρια, η εξαίρεση από τους ελέγχους αποτελεί σημαντική ανάσα. Για τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις, όμως, η συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές, υγειονομικές και διαχειριστικές υποχρεώσεις παραμένει προϋπόθεση για τη διασφάλιση των άμεσων ενισχύσεων της νέας ΚΑΠ.
Δείτε αναλυτικά το σχετικό έγγραφο, ΕΔΩ.
