Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος καταγράφει σημαντική πρόοδο στην ενσωμάτωση τεχνολογιών στον πρωτογενή τομέα. Το 27,4% των εργαζομένων σε σχετιζόμενους κλάδους απασχολείται σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον εθνικό μέσο όρο (12,5%).
Σύμφωνα με τον υπό διαβούλευση Στρατηγικό Σχεδιασμό, η ευφυής γεωργία και η γεωργία ακριβείας οδηγούν σε μείωση του κόστους παραγωγής έως 10% και αύξηση των αποδόσεων έως 20%, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα.
Για παράδειγμα, στο πλαίσιο αυτό, ήδη έχουν τοποθετηθεί και λειτουργούν στην ΠΔΕ άνω των 40 μετεωρολογικών σταθμών (που αναμένεται μάλιστα να αυξηθούν το προσεχές διάστημα), οι οποίοι δίνουν στοιχεία σε επίπεδο χωραφιού (πχ. αν το χωράφι χρειάζεται πότισμα τις επόμενες 5 ημέρες ή όχι, κλπ). Οι εν λόγω σταθμοί διατελούν διττό σκοπό: αφενός, παρέχουν χρήσιμα στοιχεία για την καλύτερη διαχείριση της παραγωγής, αφετέρου συμβάλλουν καθοριστικά στη διαχείριση των υδάτων και, ως εκ τούτου, στην αντιμετώπιση του φαινομένου της λειψυδρίας που έχει αρχίσει να εμφανίζεται.
Αντίστοιχα, η ΠΔΕ συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό έργο “Ambitious”, μέσα από το οποίο εφαρμόζεται μοντέλο έξυπνης γεωργίας σε ελαιώνες και, παράλληλα, παρακολουθείται η άρδευση. Το εν λόγω έργο που ολοκληρώνεται το 2026, αναμένεται να οδηγήσει σε προϊόντα επιπέδου TRL18 7-8.
Παράλληλα, η Περιφέρεια υλοποιεί πολιτικές υποστήριξης με επενδύσεις άνω των 280 εκατ. ευρώ για τη βιολογική γεωργία, τη μεταποίηση και τα συστήματα παραγωγής, ενώ περισσότερα από 23 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για την αναβάθμιση των αρδευτικών υποδομών. Στο πλαίσιο της στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης (RIS3), κατά την περίοδο 2014–2020 υλοποιήθηκαν 16 έργα καινοτομίας19, ύψους 5 εκατ. ευρώ, ενώ ήδη στη νέα προγραμματική περίοδο 2021–2027 έχει ενεργοποιηθεί στοχευμένη πρόσκληση για την ενίσχυση ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας.
Προκλήσεις και Αναπτυξιακές ευκαιρίες
Παρά την παραγωγική δυναμική, ο αγροδιατροφικός τομέας της ΠΔΕ αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η ενσωμάτωση καινοτόμων τεχνολογιών κατά μήκος της αλυσίδας αξίας, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και στη μεταποίηση τροφίμων, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, η περιορισμένη εισροή νέων αγροτών, τα αρδευτικά προβλήματα, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ο μικρός βαθμός μεταποίησης αποτελούν δομικά εμπόδια. Παράλληλα, παρατηρείται χαμηλή συγκέντρωση της παραγωγής και περιορισμένη πρόσβαση των μικρομεσαίων παραγωγών σε αγορές υψηλής αξίας.
Ωστόσο, η Περιφέρεια διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας, της υιοθέτησης τεχνολογιών και της ανάπτυξης εξειδικευμένων αγροτικών clusters. Η στροφή προς τη βιωσιμότητα, την ποιότητα και την ταυτότητα των προϊόντων αποτελεί μονόδρομο για τον πρωτογενή μετασχηματισμό, καθώς και ευκαιρία ανάπτυξης νέων αγορών και υπηρεσιών, εντός και εκτός Ελλάδας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Περιφέρεια σχεδιάζει τη δημιουργία Γεωργικών Σχολών, καθώς και ενός Κέντρου Βιώσιμης Γεωργίας και Επιχειρηματικότητας, που θα λειτουργεί ως κόμβος μεταφοράς τεχνογνωσίας και καινοτομίας. Παράλληλα, αξιοσημείωτα αποτελέσματα δύναται να επιτευχθούν και μέσα από την ενίσχυση της συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Πατρών αλλά και άλλους εξειδικευμένους φορείς, καθώς διαθέτουν ιδιαίτερα υψηλή τεχνογνωσία σε σύγχρονα ζητήματα.
Αναγνωρίζοντας τις παραπάνω αδυναμίες αλλά και τις μεγάλες δυνατότητες του πρωτογενούς τομέα, η ΠΔΕ προχώρησε στη διαμόρφωση του εμβληματικού brand name «Ολυμπιακή Γη» (Olympian Land), μια πρωτοβουλία που, μεταξύ άλλων, προβάλλει τη μοναδική γαστρονομική ταυτότητα της Δυτικής Ελλάδας και εγγυάται την ποιότητα και την αυθεντικότητα των τοπικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές με στόχο την ανάδειξη και την εξωστρέφειά τους. Η «Ολυμπιακή Γη» δεν αποτελεί απλώς σήμα προέλευσης αλλά ένα Περιφερειακό αναπτυξιακό εργαλείο, που ενθαρρύνει την ενίσχυση των πιστοποιήσεων, την προώθηση βιολογικών και εξαγώγιμων προϊόντων, καθώς και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών στη γεωργική παραγωγή και μεταποίηση.
Παράλληλα, η Αγροδιατροφική Σύμπραξη της Περιφέρειας (Agrifoodwest) ενισχύει έμπρακτα τον συντονισμό και την οργανωμένη εξωστρέφεια, με πλήθος δράσεων και παρεμβάσεων, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας. Σκοπός της είναι η ανάδειξη του αγροδιατροφικού τομέα της Δυτικής Ελλάδας, η προώθηση των τοπικών ποιοτικών προϊόντων και η ενίσχυση της εξωστρέφειας των παραγωγών. Μέσω συνεργειών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, επιδιώκει την υποστήριξη της καινοτομίας, της βιωσιμότητας και της διασύνδεσης με εγχώριες και διεθνείς αγορές.
