Εντατικοί έλεγχοι σε όλη τη χώρα με έμφαση στις ζωικές πρωτεΐνες, το HACCP και την ασφάλεια της κτηνοτροφικής παραγωγής.
Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται για το 2026 το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Επιχειρήσεων Ζωοτροφών, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να ενισχύει σημαντικά το πλαίσιο εποπτείας σε όλα τα στάδια της παραγωγής, της μεταποίησης, της αποθήκευσης, της διακίνησης και της χρήσης ζωοτροφών.
Πρόκειται για ένα εκτεταμένο σχέδιο επιθεωρήσεων και δειγματοληψιών, που αποσκοπεί στη διασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας των ζωοτροφών, στην προστασία της υγείας των ζώων και, τελικά, στη θωράκιση της δημόσιας υγείας μέσω της τροφικής αλυσίδας. Το πρόγραμμα βασίζεται στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, με κεντρικό άξονα τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/625 για τους επίσημους ελέγχους, αλλά και σε μια σειρά ειδικών κανονισμών που αφορούν την υγιεινή, την επισήμανση, τα πρόσθετα, τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων, τις ανεπιθύμητες ουσίες και τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Οι έλεγχοι διενεργούνται από τους Επόπτες Κυκλοφορίας Ζωοτροφών (ΕΚΖ), τόσο των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ), όσο και των Τμημάτων Αγροτικής Ανάπτυξης και Ελέγχων (ΤΑΑΕ).
Η φιλοσοφία του προγράμματος θέλει κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον τομέα των ζωοτροφών να αξιολογείται και να κατατάσσεται σε κατηγορία χαμηλού, μεσαίου ή υψηλού κινδύνου, ανάλογα με τη φύση και την επικινδυνότητα της δραστηριότητάς της. Οι επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου ελέγχονται υποχρεωτικά μία φορά κάθε χρόνο, οι μεσαίου κινδύνου μία φορά ανά τριετία και οι χαμηλού κινδύνου μία φορά ανά εξαετία.
Για το 2026, οι ΔΑΟΚ αναλαμβάνουν τον έλεγχο των επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου, καθώς και επιχειρήσεων ή εκμεταλλεύσεων εκτός μητρώου, όπως κτηνοτροφικές μονάδες και καταστήματα λιανικής ζωοτροφών για κατοικίδια. Αντίστοιχα, τα ΤΑΑΕ θα ελέγχουν επιχειρήσεις μεσαίου και χαμηλού κινδύνου. Παράλληλα, οι ΔΑΟΚ διατηρούν την ευθύνη για τους ελέγχους κατά τις εισαγωγές ζωοτροφών στα σημεία εισόδου της χώρας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται φέτος σε τρεις βασικές προτεραιότητες:
Η πρώτη αφορά τη χρήση μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από έντομα. Μετά τις αλλαγές στη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία, επιτρέπεται πλέον υπό προϋποθέσεις η χρήση τέτοιων πρωτεϊνών σε ζωοτροφές για χοίρους, πτηνά και υδατοκαλλιέργειες, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον αυστηρό έλεγχο της ορθής εφαρμογής των κανόνων.
Η δεύτερη προτεραιότητα αφορά την εφαρμογή συστημάτων HACCP. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν τεκμηριωμένες διαδικασίες ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου, να διενεργούν αυτοελέγχους, να τηρούν δείγματα αναφοράς και να καταγράφουν κρίσιμες παραμέτρους όπως θερμοκρασία, υγρασία και αποτελέσματα εργαστηριακών δοκιμών.
Τρίτη προτεραιότητα είναι η ορθή χρήση και επισήμανση των προσθέτων υλών ζωοτροφών, με ιδιαίτερη έμφαση σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και άλλες ουσίες που πρέπει να χρησιμοποιούνται εντός των προβλεπόμενων ορίων.
Οι επιθεωρήσεις είναι εξαιρετικά λεπτομερείς και περιλαμβάνουν φυσικό έλεγχο εγκαταστάσεων και εξοπλισμού, συνεντεύξεις με το προσωπικό, έλεγχο συνθηκών υγιεινής, εξέταση εγγράφων και αρχείων, επαλήθευση της ιχνηλασιμότητας, έλεγχο επισήμανσης και δειγματοληψίες για εργαστηριακές αναλύσεις.
Το πρόγραμμα δειγματοληψιών καλύπτει ένα ευρύ φάσμα αναλύσεων: χημική σύσταση, μυκοτοξίνες, αφλατοξίνη Β1, βαρέα μέταλλα, διοξίνες, υπολείμματα φυτοφαρμάκων, αντιβιοτικά, κοκκιδιοστατικά, βιταμίνες και γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Τα δείγματα αποστέλλονται στα Εργαστήρια Ελέγχου Κυκλοφορίας Ζωοτροφών (ΕΕΚΥΖ) της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Λάρισας.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των δειγμάτων ανά περιφερειακή ενότητα. Για την Αιτωλοακαρνανία προβλέπεται να πραγματοποιηθούν συνολικά 17 δειγματοληψίες μέσα στο 2026, αριθμός που αποτυπώνει τη σημαντική κτηνοτροφική δραστηριότητα της περιοχής και τη στρατηγική της θέση στην παραγωγή ζωοτροφών και ζωικών προϊόντων.
Η εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Ελέγχου Ζωοτροφών αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ελληνική κτηνοτροφία. Η ασφάλεια τροφίμων και η βιωσιμότητα της παραγωγής αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και ως εκ τούτου η συστηματική παρακολούθηση των ζωοτροφών λειτουργεί ως θεμέλιο για την ποιότητα του γάλακτος, του κρέατος, των αυγών και όλων των προϊόντων ζωικής προέλευσης.
Με άλλα λόγια, η ποιότητα της τροφής των ζώων αποτελεί την αφετηρία για την ποιότητα των τροφίμων που φτάνουν στο τραπέζι των καταναλωτών. Και το 2026, η πολιτεία στέλνει σαφές μήνυμα ότι ο έλεγχος αυτής της αλυσίδας θα είναι πιο αυστηρός και πιο στοχευμένος από ποτέ.
