Ο κλάδος καλείται να προσαρμοστεί σε αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο, ενώ έντονος προβληματισμός εκφράζεται για το μέλλον του πυρηνελαίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 13 Μαΐου 2026 τον πολυαναμενόμενο κανονισμό για τους Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες Ορυκτελαίων (MOAH), μια εξέλιξη που αλλάζει τα δεδομένα για το ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για ένα ζήτημα που συζητείται εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες και το οποίο αφορά την παρουσία συγκεκριμένων επιμολυντών στα τρόφιμα, με σημαντικές επιπτώσεις στην παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο.
Σύμφωνα με τον νέο κανονισμό, για τα ελαιόλαδα θεσπίζονται όρια 4,0 mg/kg από την 1η Μαρτίου 2027 και 2,0 mg/kg από την 1η Ιανουαρίου 2028. Για τα πυρηνέλαια, η εφαρμογή θα γίνει σταδιακά: 10,0 mg/kg από το 2028, 5,0 mg/kg από το 2029 και τελικό όριο 2,0 mg/kg από το 2030. Εξαιρούνται από την εφαρμογή των ορίων τα λαμπάντε ελαιόλαδα και τα ακατέργαστα πυρηνέλαια.
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ χαρακτήρισε θετική τη συνεργασία που αναπτύχθηκε την τελευταία στιγμή μεταξύ του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, του ΕΦΕΤ, του Γενικό Χημείο του Κράτους και των φορέων του κλάδου, ώστε να διαμορφωθεί κοινή εθνική θέση πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία. Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι η στάση της Ελλάδας ενίσχυσε την αξιοπιστία της χώρας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανέδειξε το ενδιαφέρον για την προστασία του εθνικού προϊόντος, του ελαιολάδου.
Παράλληλα, ο ΣΕΒΙΤΕΛ προτείνει τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, με τη συμμετοχή κρατικών και επιστημονικών φορέων, ώστε να παρακολουθείται η εφαρμογή του κανονισμού, να επιλύονται πρακτικά προβλήματα και να παρέχεται συνεχής ενημέρωση σε παραγωγούς, ελαιοτριβεία, τυποποιητές και εξαγωγείς.
Την ίδια ώρα, η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τον νέο κανονισμό. Η 4Ε θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο τα αριθμητικά όρια, αλλά κυρίως η αναλυτική μέθοδος που προτείνεται από την Κομισιόν, η οποία -όπως υποστηρίζει- μπορεί να συνυπολογίζει φυσικά συστατικά του ελαιόκαρπου που δεν είναι τοξικά, οδηγώντας σε παραπλανητικά αποτελέσματα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εφαρμογή του τελικού ορίου των 2,0 mg/kg στο πυρηνέλαιο. Σύμφωνα με την 4Ε, η προσαρμογή των υφιστάμενων πυρηνελαιουργείων σε τόσο χαμηλά επίπεδα εντός τρεισήμισι ετών μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη, με τον κίνδυνο να πληγεί ένας κλάδος που συνδέεται άμεσα με την κυκλική οικονομία της ελαιοκομίας, τις εξαγωγές και δεκάδες θέσεις εργασίας.
Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, όλοι συμφωνούν ότι ανοίγει μια απαιτητική μεταβατική περίοδος. Η επιτυχής προσαρμογή στα νέα δεδομένα θα εξαρτηθεί από την επιστημονική τεκμηρίωση, τον έγκαιρο σχεδιασμό και τη στενή συνεργασία κράτους και παραγωγικού τομέα. Για την Ελλάδα, το μεγάλο ζητούμενο είναι διασφαλίσει την ποιότητα και τη φήμη του ελαιολάδου της, προστατεύοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα ολόκληρης της ελαιοκομικής αλυσίδας.
