Το πιθανά ισχυρό κλιματικό φαινόμενο του 2026-27 απειλεί καλλιέργειες, υδάτινους πόρους και τιμές τροφίμων σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Ένα ενδεχομένως ιστορικό επεισόδιο Ελ Νίνιο διαμορφώνεται τους επόμενους μήνες, με τις πρώτες προβλέψεις να δείχνουν ότι οι επιπτώσεις του δεν θα περιοριστούν στο κλίμα, αλλά θα περάσουν γρήγορα στην αγροτική παραγωγή, στις διεθνείς αγορές τροφίμων και τελικά στο εισόδημα παραγωγών και καταναλωτών.
Σύμφωνα με τις εποχικές κλιματικές προβλέψεις του Ιουνίου 2026 της Υπηρεσίας Copernicus για την Κλιματική Αλλαγή, η εμφάνιση του φαινομένου θεωρείται σχεδόν βέβαιη. Μάλιστα, τα σενάρια που εξετάζονται δείχνουν πως το Ελ Νίνιο μπορεί να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό, ακόμη και σε γεγονός χωρίς προηγούμενο. Το Ελ Νίνιο προκαλείται όταν μεγάλα τμήματα του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού θερμαίνονται ασυνήθιστα. Αυτή η μεταβολή αναδιατάσσει τα καιρικά μοτίβα σε παγκόσμια κλίμακα, επηρεάζοντας τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις, την ξηρασία και τις καταιγίδες. Για τη γεωργία, αυτό σημαίνει αβεβαιότητα στην παραγωγή, αυξημένο κόστος διαχείρισης και μεγαλύτερο ρίσκο για τις καλλιέργειες.
Η έκθεση στην οποία βασίζεται η ανάλυση προειδοποιεί ότι από τον Σεπτέμβριο του 2026 η υπερβολική ζέστη θα αρχίσει να γίνεται αισθητή σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, με κορύφωση μεταξύ Δεκεμβρίου 2026 και Φεβρουαρίου 2027. Οι συνθήκες αυτές αναμένεται να συνεχιστούν έως την άνοιξη του 2027.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο κίνδυνος ξηρασίας σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, της Νοτιοανατολικής Ασίας, της νότιας Αφρικής και της Κεντρικής Αμερικής. Καθώς το φαινόμενο εντείνεται, αντίστοιχοι κίνδυνοι προβλέπονται στο Σαχέλ και στην ινδική υποήπειρο. Πρόκειται για περιοχές κρίσιμες για την παγκόσμια παραγωγή σιτηρών, ρυζιού, ζωοτροφών και άλλων βασικών αγροτικών προϊόντων.
Από την άλλη πλευρά, σε τμήματα της Ανατολικής Αφρικής, της Ασίας και της αμερικανικής ηπείρου αναμένονται αυξημένες βροχοπτώσεις. Ωστόσο, το επιπλέον νερό δεν σημαίνει απαραίτητα όφελος για τη γεωργία. Όταν τα εδάφη είναι υποβαθμισμένα ή ήδη κορεσμένα, οι έντονες βροχές μπορούν να προκαλέσουν διάβρωση, απώλεια θρεπτικών ουσιών, πλημμύρες και καταστροφές στις καλλιέργειες.
Οι επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων αναμένεται να είναι σύνθετες. Το σκληρό σιτάρι εμφανίζεται ως προϊόν υψηλής ανησυχίας, καθώς οι διεθνείς τιμές του προβλέπεται να αυξηθούν απότομα όσο ενισχύεται το φαινόμενο. Πιθανές αυξήσεις, έστω μικρότερης έντασης, αναφέρονται και για τον αραβόσιτο. Αντίθετα, οι τιμές της σόγιας και του σκληρού κόκκινου χειμερινού σιταριού εκτιμάται ότι μπορεί να υποχωρήσουν, ενώ το ρύζι παρουσιάζει πιο σύνθετη εικόνα, με αρχική μικρή πτώση και μεταγενέστερη άνοδο.
Για την Ευρώπη, το φαινόμενο θα μπορούσε να ανατρέψει τα συνήθη μοτίβα, φέρνοντας θερμότερες από τις κανονικές συνθήκες, με ενίσχυση προς την άνοιξη του 2027. Αυτό έχει σημασία και για τη Μεσόγειο, όπου η γεωργία ήδη πιέζεται από ξηρασία, υψηλές θερμοκρασίες και περιορισμένους υδάτινους πόρους.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα από τα πιο προβλέψιμα κλιματικά φαινόμενα. Άρα υπάρχει χρόνος για προετοιμασία. Για τον αγροτικό τομέα, αυτό σημαίνει έγκαιρη παρακολούθηση των υδάτινων αποθεμάτων, ενίσχυση συστημάτων άρδευσης, προστασία εδαφών, προσαρμογή καλλιεργητικών επιλογών και ενεργοποίηση μηχανισμών στήριξης πριν η κρίση φτάσει στο χωράφι.
