Σε πλήρη εφαρμογή βρίσκεται πανελλαδικά το ετήσιο πρόγραμμα ελέγχου υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων για το 2026, ένα πλέγμα δειγματοληψιών που καλύπτει εγχώρια προϊόντα αλλά και εισαγωγές και αποσκοπεί στη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων και της συμμόρφωσης της παραγωγής με το θεσμικό πλαίσιο.
Το πρόγραμμα καταρτίζεται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με κριτήρια όπως η καλλιεργούμενη έκταση ανά καλλιέργεια, ο πιθανός όγκος εισαγωγών, τα αποτελέσματα προηγούμενων ελέγχων και τα διατροφικά χαρακτηριστικά της ελληνικής δίαιτας.
Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται σε λίγες «ύποπτες» κατηγορίες, αλλά απλώνονται σε ένα ευρύ καλάθι προϊόντων φυτικής προέλευσης: εσπεριδοειδή, ακρόδρυα, μηλοειδή και πυρηνόκαρπα, μούρα και μικρούς καρπούς, λαχανικά (ριζωματώδη, βολβώδη, καρποφόρα, σταυρανθή, φυλλώδη), ψυχανθή και όσπρια, ελαιούχους σπόρους, δημητριακά, μπαχαρικά και μανιτάρια.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: η πιθανότητα δειγματοληψίας δεν είναι «θεωρητική», καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες σε όλη τη χώρα ελέγχουν προϊόντα όπου κι αν παράγονται ή διακινούνται, ενώ επισημαίνεται ότι ο αριθμός δειγμάτων ανά 100.000 κατοίκους στην Ελλάδα είναι σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
Στο επίκεντρο, ωστόσο, μπαίνουν οι υποχρεώσεις των καλλιεργητών και ιδιαίτερα των επαγγελματιών χρηστών γεωργικών φαρμάκων. Πρώτη γραμμή άμυνας είναι η αυστηρή τήρηση της ετικέτας: σωστή δόση και διάλυση, χρήση μέσων ατομικής προστασίας, εφαρμογή μόνο σε εγκεκριμένες καλλιέργειες και, κρίσιμα, σεβασμός του προ-συγκομιστικού διαστήματος (ημέρες από την εφαρμογή έως τη συγκομιδή).
Παράλληλα, απαγορεύεται η καύση ή ανεξέλεγκτη απόρριψη κενών συσκευασιών στο περιβάλλον.
Εξίσου αυστηρό είναι το πλαίσιο για τα σκευάσματα: απαγορεύεται η χρήση προϊόντων χωρίς άδεια κυκλοφορίας, ενώ οι παραγωγοί καλούνται να βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία με τον γεωπόνο τους, ιδίως όταν χρησιμοποιούν παλαιά αποθέματα, ώστε να ενημερώνονται για τυχόν ανακλήσεις.
Για την προμήθεια και χρήση γεωργικών φαρμάκων απαιτείται συνταγή, ενώ οι επαγγελματίες χρήστες οφείλουν να τηρούν ημερολόγιο εφαρμογών και να το διατηρούν για τρία έτη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην πρόληψη επιπτώσεων σε τρίτους: οι χρήστες οφείλουν να ενημερώνουν μελισσοκόμους, κτηνοτρόφους κ.ά. που ενδέχεται να εκτεθούν σε μετακινούμενο ψεκαστικό νέφος, με έγγραφη πινακίδα στο σημείο.
Σημειώνουμε ότι ενδεχόμενη υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπτού ορίου υπολειμμάτων συνιστά «μη ορθή χρήση» και μπορεί να επιφέρει πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις.
Σε μια αγορά που απαιτεί διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα, η συμμόρφωση στο χωράφι κρίνει και την αξιοπιστία στο ράφι.
