Συνεργασία που φέρνει ανθεκτικότητα: Η ΚΑΠ αναδεικνύει τη δύναμη των συνεταιρισμών και των συλλογικών σχημάτων για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Η συνεργασία μεταξύ των γεωργικών εκμεταλλεύσεων αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο σε βασικό εργαλείο για την ανθεκτικότητα, τη βιωσιμότητα και την οικονομική επιβίωση της ευρωπαϊκής γεωργίας. Όσο οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος, αβεβαιότητα στις αγορές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, η ενίσχυση των συλλογικών σχημάτων και των συνεταιρισμών θα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα θεματικής ομάδας του δικτύου της ΕΕ για την ΚΑΠ, η έλλειψη συνεργασίας μεταξύ γεωργικών επιχειρήσεων αποτελεί ένα από τα βασικά αίτια οικονομικής ευαλωτότητας των εκμεταλλεύσεων, ιδιαίτερα των μικρών οικογενειακών μονάδων που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% των αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συγκεκριμένη ομάδα εργασίας συγκέντρωσε εμπειρίες και πρακτικές από ολόκληρη την Ευρώπη, με στόχο να αναδείξει επιτυχημένα μοντέλα συνεργασίας που μπορούν να στηριχθούν μέσω της ΚΑΠ. Μέσα από 16 διαφορετικά παραδείγματα, παρουσιάζεται πώς οι αγρότες, αξιοποιώντας συνεταιρισμούς, οργανώσεις παραγωγών ή επιχειρησιακές ομάδες EIP-AGRI, μπορούν να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους δύναμη, να βελτιώσουν την πρόσβαση στις αγορές και να μειώσουν το κόστος παραγωγής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυνατότητα δημιουργίας μικρών αλυσίδων εφοδιασμού που προωθούν προϊόντα υψηλής ποιότητας και φιλικά προς το περιβάλλον. Παράλληλα, η συγκέντρωση πόρων επιτρέπει την καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνογνωσία και συμβουλευτικές υπηρεσίες, στοιχεία που δύσκολα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν μεμονωμένες μικρές εκμεταλλεύσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχημένης συνεργασίας αποτελεί ο Αγροτικός Κτηνοτροφικός και Κοινωνικός Συνεταιρισμός Μεσοτόπου στη Λέσβο, ο οποίος λειτουργεί εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Ο συνεταιρισμός συγκεντρώνει 175 μικρούς παραγωγούς και δραστηριοποιείται σε όλη την αλυσίδα αξίας, από τη συλλογή και επεξεργασία γάλακτος έως την ανάπτυξη προϊόντων, την εμπορία και τη διανομή.
Τα αποτελέσματα της συλλογικής αυτής προσπάθειας είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Το εισόδημα των παραγωγών αυξήθηκε κατά 6%-7%, μειώθηκε το κόστος επεξεργασίας και ενισχύθηκε η παρουσία των προϊόντων στις αγορές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Σήμερα, περίπου το 20% της παραγωγής εξάγεται σε χώρες όπως η Κύπρος, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ρουμανία.
Παράλληλα, ο συνεταιρισμός διαδραματίζει σημαντικό κοινωνικό ρόλο στη νησιωτική κοινότητα, στηρίζοντας σχολεία, οικογένειες και τοπικές δράσεις, ενώ δημιουργεί προοπτικές παραμονής των νέων στον τόπο τους μέσω της συλλογικής επιχειρηματικότητας.
Ανάλογο παράδειγμα παρουσιάζεται και από την Ουγγαρία, όπου 13 γεωργικές οργανώσεις δημιούργησαν μια βραχεία αλυσίδα εφοδιασμού μέσω συνεταιρισμού. Με αυτόν τον τρόπο, τα προϊόντα τους φτάνουν πλέον απευθείας στους καταναλωτές, περιορίζοντας τους μεσάζοντες και αυξάνοντας την προστιθέμενη αξία για τους ίδιους τους παραγωγούς.
Η θεματική ομάδα επισημαίνει ότι για να πετύχουν τέτοιες συνεργασίες απαιτείται ένα ευνοϊκό πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο, εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες και συμβουλευτικές υπηρεσίες, καθώς και ευέλικτα εργαλεία χρηματοδότησης και διαχείρισης κινδύνων. Παράλληλα, θεωρεί κρίσιμη την αναγνώριση της διαφορετικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας και του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεργατικοί σχηματισμοί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των μικροκαλλιεργητών.
Ο Α.Σ. ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συλλογικής δράσης με πολυεπίπεδη συμβολή στον πρωτογενή τομέα. Ο συνεταιρισμός διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη στήριξη χιλιάδων παραγωγών της Αιτωλοακαρνανίας, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη, σύγχρονες υπηρεσίες συμβουλευτικής, πρόσβαση σε καινοτόμα εργαλεία και διευκόλυνση στη συμμετοχή σε προγράμματα της ΚΑΠ. Παράλληλα, μέσω επενδύσεων στη μεταποίηση, στην αγροδιατροφή και στις νέες τεχνολογίες, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των τοπικών εκμεταλλεύσεων και συμβάλλει στη διατήρηση της αγροτικής δραστηριότητας στην ύπαιθρο. Η παρουσία του συνεταιρισμού λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης για ολόκληρη την περιοχή, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η συνεργασία μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης.
Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται είναι ότι η συνεργασία δεν αποτελεί έναν τελικό στόχο, αλλά μια διαρκή διαδικασία εξέλιξης και προσαρμογής. Σε μια εποχή όπου η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της γεωργίας αποτελούν προτεραιότητες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΚΑΠ φαίνεται να επενδύει ολοένα και περισσότερο στη συλλογική δράση ως μοχλό ανάπτυξης για τις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης.
