Το φυτό βαμβάκι αποτελεί την καλλιέργεια από την οποία προέρχεται η παραγωγή της κλωστικής ίνας του βαμβακιού, ενώ και όλα τα υπόλοιπα μέρη του φυτού χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς.

Οι αρχαιότερες ενδείξεις για την καλλιέργεια του βαμβακιού προέρχονται από την Ινδία. Σε ανασκαφές που έγιναν βρέθηκαν υπολείμματα από υφάσματα και σχοινιά από βαμβάκι, που υπολογίστηκε ότι ανάγονται στο 3000 π.X.

Σύμφωνα με το ιστορικό που παρουσιάζει η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος, σρκετοί αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι το βαμβάκι αναπτυσσόταν στην Ινδία. Ο Ηρόδοτος κατά το 445 π.Χ. αναφέρει στην ιστορία του ότι «στην Ινδία φυτρώνουν άγρια δέντρα που παράγουν μαλλί πιο ωραίο και πιο εκλεκτό από το μαλλί των προβάτων. Από τα δέντρα αυτά οι Ινδοί εξασφαλίζουν τα ρούχα τους».

Το βαμβάκι επικράτησε της κάνναβης και του λιναριού, λόγω της κοντής του ίνας, εύκολης στην επεξεργασία από τις πρώτες κλωστοϋφαντουργικές μηχανές του 19ου αιώνα.

Η βιομηχανική επανάσταση στη Βρετανία κατά τον 19ο αιώνα, έδωσε μεγάλη ώθηση στην παραγωγή βαμβακιού, αφού τα υφάσματα της Βρετανίας άρχισαν να εξάγονται.

Οι ερευνητές συνδέουν συχνά τις περιόδους στην παγκόσμια ιστορία με ένα συγκεκριμένο εμπόρευμα. Η ζάχαρη επηρέασε τον 18ο αιώνα και το πετρέλαιο καθόρισε τον 20ο αιώνα.

Τον 19ο αιώνα, λένε πολλοί ιστορικοί, το βαμβάκι “ανάδευε το σύμπαν”. Μεταφερόμενο από τη μία πλευρά του κόσμου στην άλλη, άνοιξε το δρόμο του παγκόσμιου εμπορίου που γνωρίζουμε σήμερα.

Αν και περίπου το 80% της παγκόσμιας παραγωγής προέρχεται από τη Βραζιλία, την Κίνα, την Ινδία, το Πακιστάν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ουζμπεκιστάν, το βαμβάκι καλλιεργείται σε περισσότερες από 100 χώρες και παρέχει εισόδημα σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη, κάθε χρόνο, εδώ και αιώνες.

Τι, ακριβώς αξίζει το βαμβάκι; Υπάρχουν πολλοί τρόποι να το μετρήσει κανείς, αλλά ο κάτωθι είναι ο πιο σημαντικός.

Η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή για το Βαμβάκι ICAC εκτιμά ότι: Ένας τόνος βαμβακιού παρέχει απασχόληση, όλο το χρόνο, σε 5-6 άτομα, συχνά σε μερικά από τα πιο φτωχά μέρη της γης.

Η καλλιέργεια του βαμβακιού στην Ελλάδα

Η καλλιέργεια του βαμβακιού ήταν άγνωστη στην αρχαία Ελλάδα. Αναφέρεται για πρώτη φορά από τον Παυσανία κατά τον 2 ο μ.Χ. αιώνα, με την ονομασία ‘’βύσσος’’.

Το όνομα βαμβάκι, το οποίο συναντάται για πρώτη φορά στη νομοθεσία του Ιουστινιανού, προέρχεται από τη λέξη βόμβυξ, με την οποία ονόμαζαν το μετάξι, που είχε προέλευση από την Ασία. Κατά την εποχή του Ιουστινιανού, γύρω στο 550 μ.Χ. η καλλιέργεια του βαμβακιού ήταν ευρύτατα διαδεδομένη.

Μετά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο η βαμβακοκαλλιέργεια άρχισε να αποκτά ισχύ στην Ελλάδα, κυρίως λόγω της αυξανόμενης ζήτησης που παρουσιάστηκε σε είδη ένδυσης, εξαιτίας του αποκλεισμού της Ευρωπαϊκής Αγοράς από τα μεγάλα κέντρα παραγωγής της Αμερικής.

Το 1911, το βαμβάκι καλλιεργείται σε 90.500 στρέμματα, τα οποία μετά από μια εικοσαετία περίπου ανήλθαν στα 200.000 στρέμματα.

Η ανοδική πορεία της βαμβακοκαλλιέργειας στην Ελλάδα χωρίζεται σε δυο φάσεις.

  • Η πρώτη περιλαμβάνει τα έτη 1931 (έτος ίδρυσης του Ελληνικού Φορέα Βάμβακος) μέχρι το 1980, όπου η παραγωγή αυξήθηκε λόγω της αύξησης της απόδοσης ανά στρέμμα και της επέκτασης της καλλιεργούμενης γης.
  • Στη δεύτερη περίοδο, από το 1981 και μετά, η στρεμματική εξάπλωση της καλλιέργειας ήταν ο κύριος λόγος της αύξησης αυτής.

Η ανοδική πορεία της βαμβακοκαλλιέργειας στην Ελλάδα σταθεροποιήθηκε τα τελευταία χρόνια γύρω στα 2,5 εκατομμύρια στρέμματα, γεγονός που συνέβαλε να καταστεί το βαμβάκι η σημαντικότερη βιομηχανική καλλιέργεια της χώρας!

Καλλιεργείται κυρίως στη Θεσσαλία, στη Μακεδονία, στη Θράκη και σε κάποιες περιφερειακές ενότητες της Στερεάς Ελλάδας.

Το βαμβάκι απασχολεί πάνω από 46.000 καλλιεργητές (το 40% καλλιεργεί μόνο βαμβάκι) και έμμεσα άλλους 100.000 εργαζόμενους στις βιομηχανίες επεξεργασίας και μεταποίησης βαμβακιού. Σε ορισμένες περιοχές της χώρας αποτελεί τη μοναδική πηγή εισοδήματος για τους αγρότες.

Μετά την συγκομιδή το βαμβάκι οδηγείται στα εκκοκκιστήρια, τα οποία έχουν ως βασική δραστηριότητα να διαχωρίσουν τα συστατικά που βρίσκονται στην «κάψα» του βαμβακιού, δηλαδή τις ίνες από τους σπόρους.

Η Ελλάδα είναι η κύρια χώρα βαμβακοκαλλιέργειας μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς διαθέτει το 80% των ευρωπαϊκών εκτάσεων βαμβακοκαλλιέργειας, ακολουθούμενη από την Ισπανία και τη Βουλγαρία.